PEC Zwolle

In 1904 wordt in de Zwolse wijk Assendorp AVC, de Assendorper Voetbal Club, opgericht. Uit AVC komt Volharding voort, daaruit Sallandia en daaruit weer Ende Desespereert Nimmer. ‘Wanhoop nooit’. In 1906 werd Prins Hendrik opgericht; de club speelde op een terrein naast de theetuin Thijssen. Twee jaar later trad PH toe tot de bond, de NVB. De club Ende Desespereert Nimmer promoveerde in 1910 naar de NVB. PH bungelde onderaan de ranglijst. Het kwam tot een fusie.

De oprichtingsdatum 1910

Op 12 juni 1910, in Hotel Koenders op de Grote Markt te Zwolle, besloten de twee voetbalverenigingen te fuseren. EDN en PH fuseerden tot PEC de ‘Prins Hendrik Ende Desespereert Nimmer Combinatie’. Men dacht gezamenlijk meer kans maakten om te overleven in de 2e klasse van de NVB. De vereniging kreeg ook een atletiek afdeling.

De nieuwe club, spelend op het terrein van Theetuin Thijssen, eindigde in zijn eerste seizoen 1910/1911 op de tweede plaats in de 2e Klasse C. De eerste twee decennia van haar bestaan speelde PEC onafgebroken in de 2e Klasse. In de 1e wereldoorlog van 1914 tot 1918 werd een geïmproviseerde voetbalcompetitie gespeeld. Vele jongemannen waren opgeroepen voor de militaire dienst. Nederland was neutraal maar ondervond aan de grens de gevolgen van de miljoen vluchtende Belgen.. ‘Hoogtepunt’ was het kampioenschap van de club in 1916/1917 waarmee een plaats in de promotiecompetitie werd afgedwongen, maar daarin kwam PEC niet verder dan de derde plaats.

1924: Verhitte sfeer in Zwolle.

In 1923 verhuisde PEC naar Sportpark De Vrolijkheid, een terrein genoemd naar de aanpalende uitspanning. Een jaar later ronselde de club de complete middenlinie van Zwolsche Boys, hetgeen de gemoederen in de stad danig verhitte wat bijdroeg tot een ongezonde rivaliteit ter plaatse. In het seizoen 1927/1928 draaide PEC volop mee in de bekercompetitie. De 1e ronde werd overgeslagen en in de volgende ronde werd er uit in Dieren gewonnen van Theothorne met 2-7. In de 3e ronde werd Geel Zwart, eveneens een 2e klasse club, in Enschede verslagen met 1-4. In de 4e ronde kwam het gerenommeerde GVAV, uitkomend in de 1e klasse Noord ontvangen en met 7-1 naar huis gestuurd. Na een vrijgestelde tussenronde is PEC gastheer van 1e klasser Be Quick uit Groningen. Ook Be Quick krijgt een pak slaag met 6-2 en langzamerhand is PEC met 24 goals voor en 6 goals tegen de sensatie dat beker seizoen. Enschedese Boys ook uitkomend in de 1e klasse ontvangt PEC en ook zij zijn niet bestand tegen de groen-witten formatie en werden nipt met 0-1 verslagen. Nu wacht in de halve finale een andere sensatie dat jaar de Rotterdamse Charloisse Voetbalvereniging CVV uitkomend in 2e klasse . Er wordt gespeeld op neutraal terrein Monnikenhuize te Arnhem. Ook CVV wordt met 5-1 van de mat gespeeld.

NVB Beker Finale 1928

Op 17 juni 1928 werd de finale van de NVB beker afgewerkt tegen RCH Heemstede in Hilversum. Zo’n vierhonderd toeschouwers reizen af naar het gemeentelijk sportpark in Hilversum voor de bekerfinale tussen RCH en PEC. Vanaf de aftrap kiest de Zwolse tweedeklasser de aanval. Kansen levert het wel op, maar gescoord wordt er niet. Hoe anders is dat aan de andere kant. RCH is nog nauwelijks in de buurt van het Zwolse doel geweest als de 1-0 achter De Bont ligt. Na een corner raakt Zwollenaar Van de Bend de bal verkeerd en hij verschalkt daarmee onbedoeld zijn eigen doelman.

Na de pauze, gesteund door de harde wind in de rug, zetten de Zwollenaren de tegenstander opnieuw met de rug tegen de muur. Keeper Kos behoedt de Haarlemmers echter voor een tegentreffer. RCH probeert ondertussen gevaarlijk te worden in de counter en heeft daarmee succes als PEC-keeper De Bont een bal van Hanze per ongeluk tegen het net stompt, in plaats van terug het veld in. Het blijkt de beslissing, hoewel PEC onverdroten doorgaat met het zoeken naar de aansluitingstreffer in het restant van het duel. PEC scoort weliswaar twee keer in de eindstrijd, maar is daar na afloop niet al te blij mee.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is 0b4d7640-092f-012f-b27b-0050569439b1.jpg

Het bekerseizoen 1927/1928 is een voorlopig hoogtepunt in de historie van de vereniging. Met een finalewedstrijd op 7 juni 1928 tegen RCH uit Haarlem. De revelatie PEC mag echter trots zijn op het behaalde resultaat. Het heeft naam gemaakt tot ver over de regio Oost. Overigens in datzelfde jaar was stadgenoot Z.A.C., met de legendarische Beb Bakhuys, kampioen van Oost-Nederland geworden en mocht het aan de landelijke kampioenscompetitie deelnemen. Kortom Zwolle in het middelpunt van de nationale voetbalwereld.

1929: PEC krijgt zicht op de 1e klasse.

Gezien de prestaties in het bekertoernooi is er veel vertrouwen in de selectie en in het seizoen 1928/1929 . Dat was terecht want de club werd wederom kampioen van de 2e klasse en mag opnieuw spelen voor een definitieve promotie. Het werd een clash tegen Enschedese Boys en NEC. Na vier wedstrijden staan de drie teams gelijk en moet er een halve competitie worden gespeeld op neutraal terrein.

8 juli 1929: Uit de Arnhemse courant
Seizoen 1931/1932: J. v d Gronden. J. Egberts, E. Admiraal, F. Kuijer, L. Heetjans, W. Zegeling, C. van Brummen, B. de Groot, W. de Bruijn, B. Doorneweerdt, B. Pallandt. Oostelijke 1e klasse.

1935: Verkapte betalingen.

1933: Kuier.
1933: Jos de Bont.

In 1935 verruilden PEC en Zwolsche Boys respectievelijk De Vrolijkheid en het Gemeentelijk Sportpark. Er lag een omvangrijk omkoopschandaal aan ten grondslag waarin de verhuurder, graszoden, valse rekeningen en knoeierij met spelerscontracten en amateurbepalingen een rol spelen. Een rekening van graszoden voor De Vrolijkheid zou een dekmantel zijn geweest voor zwarte betalingen van PEC aan contractspelers. Toen de Zwolsche Boys hun intrek op De Vrolijkheid hadden genomen, schotelde de verhuurder hen een aanzienlijke reductie op de huurprijs voor.

1932. Ingekleurde uitgave van Vittoria Egyptian Cigarette Compagny. Verstrekt bij aanschaf van sigaren of sigaretten. De wedstrijd Heracles Almelo- PEC 1-2.

Clubicoon Lulof Heetjans: Eerste PEC speler in het Oranje.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is DIk6F2gXcAAE57s.jpg
Lulof Heetjans.

Lulof (“Junne”) Heetjans is geboren te Zwolle op 27 maart 1916. De jeugdige Lulof speelde zijn eerste wedstrijd voor PEC in 1931 op 15 jarige leeftijd. Hij was 20 jaar toen hij debuteerde voor het Nederlands elftal in de interland tegen Duitsland. Deze Duitsland – Nederland (2-2) werd gespeeld op 31 januari 1937 in het Rheinstadion te Düsseldorf terwijl de Duitse vlag met Swastika boven het stadion wappert en de 2e wereldoorlog zich al aankondigt. Hoewel iedereen wel wist hoe de regering van Adolf Hitler dacht over joden en andere minderheidsgroepen drukte de bondsbestuurder Karel Lotsy de ontmoeting erdoor.

1937. Het Nederlands elftal: Puck van Heel, Leo Halle, Frank Wels, Bas Paauwe, Lulof Heetjans, Joop van Nellen, Henk van Spaandonck, Bertus Caldenhove, Cor Wilders, Wim Anderiesen en Beb Bakhuys.

In het voorjaar van 1989 verhaalt Lulof over deze beladen wedstrijd. In een interview met sportjournalist Matty Verkamman verteld hij eigenlijk achteraf spijt te hebben deze wedstrijd te hebben gespeeld. “Het was één groot nazi-spektakel met hakenkruizen en het dubieuze Duitse volkslied.” Terug naar de zomer van 1937 waar Heetjans, met zijn net behaalde MTS diploma elektrotechniek, kon werken bij Hazemeijer te Hengelo. Hij besloot een contract bij HVV Tubantia te tekenen waar hij uiteindelijk ook zijn carrière afsloot. Lulof is op 4 februari 1998 overleden in Hengelo op 81 jarige leeftijd. 

1940/1945: Voetballen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Vanaf oktober 1941 royeren vrijwel alle Nederlandse voetbalclubs, op last van de bezetter, hun Joodse leden. Clubs die weigeren NSB’ers aan te nemen – alleen PEC Zwolle en Unitas uit Gorinchem durven dit – worden door de Duitsers ontbonden. Van beide clubs vertrekt een prominent lid naar een concentratiekamp. Clubsecretaris Peters van PEC Zwolle gaat naar Kamp Vught, terwijl Huub Sterkenburg van Unitas in een buitenlands concentratiekamp de dood vindt. Uiteindelijk zouden er acht PEC Zwolle spelers om het leven komen door de oorlog. Dat zijn G. de Groot, N.M. Koper, C. Masseus, M. Veterman, J. Veterman, E. Veterman, M. Veterman en H. Zilverberg.

Oorlog is voetbal' - Voetbal in de Tweede Wereldoorlog

Op 22 juni 1941 werd er een extra voetbalwedstrijd gespeeld op neutraal terrein van AGOVV in Apeldoorn tussen PEC in gestreepte shirts en Vitesse uit Arnhem met als inzet promotie naar de eerste klasse. Het ging erg goed met P.E.C. en het verslaat Vitesse met 2-1, en verovert daarmee een plaats in de 1e klasse. Opnames van de wedstrijd zijn afkomstig uit het archief van Beeld en Geluid waarbij zeer veel publiek aanwezig is. Het is erg warm en veel toeschouwers hebben een geknoopte zakdoek op het hoofd. Na het eindsignaal bestormen juichende supporters het veld. Aan het einde ziet u het winnende elftal van PEC poseren voor de camera.

1941. Gespannen gezichten vooraf aan de beslissingswedstrijd tegen Vitesse. Dit elftal zal de 1e klasse bereiken.

Er volgen vier jaren op het hoogste plateau van het Nederlandse voetbal. Vier jaren ‘topvoetbal’ tijdens de 2e wereldoorlog terwijl het leven allengs beroerder werd is een vreemd gegeven. Toch was het voor velen even een vlucht uit een beroerd bestaan. Een vorm van saamhorigheid en ontspanning langs het sportveld.

Nederland is bevrijd en kijkt weer vooruit.

Het 1e en het 2e elftal van PEC speelden direct na de bevrijding in mei 1945 tegen twee Engelse militaire teams. Beide wedstrijden eindigden in 3-3.
1955: Kop uit het Overijsselsch dagblad.

Het is het seizoen 1945/1946 als PEC weer een stap terug maakt en voor lange tijd in de 2e klasse speelt. Er volgen tien jaren met in de periode 1947/1948 een kampioenschap die niet kon worden verzilverd in de nacompetitie. In het seizoen 1954/1955 werd PEC opnieuw kampioen van de 2e Klasse.

Amateurstatus naar een profavontuur.

Rondom 1953/1954 was er een conflict gaande tussen de KNVB en een ”wilde voetbalbond. Deze NBVB propageerde betaaldvoetbal in tegenstelling tot Zeist. De geest was echter uit de fles en de KNVB dreigde haar monopolie te verliezen. Er werd een compromis bereikt tussen de beide kemphanen en de inmiddels gestarte ‘wilde’ profcompetitie werd stilgelegd. Onder de paraplu van de KNVB konden verenigingen onder voorwaarde een proflicentie aanvragen. Belangrijkste voorwaarde was: spelen in de 1e klasse, 50.000 gulden bankgarantie en accommodatie waardig. Op 23 februari 1955 nam het PEC bestuur het besluit om een licentie aan te vragen en een betaald-voetbalorganisatie (BVO) te worden. Het grote avontuur begint in het seizoen 1955/1956 toen er twee hoofdklassen bestonden en drie 1e klassen. Voor de KNVB was het de eerste jaren zoeken naar een juiste verdeling van clubs dit om het kaf van het koren te scheiden.

1955/1956:. Boven: Bennie Nijboer, Joop Schuman, trainer Jan v Asten, Wim Overmars, Dorus Schotman en Dries Jans. Onder: Jan Horst, Jan Tiebaard, Harry Kornelis, Hans Rotterdam, Henk Zoomers en Jan Westerbeek.

Voor het seizoen 1956/1957 voerde de KNVB een nieuw poulesysteem in met een eredivisie, twee 1e divisies en twee 2e divisies. Vijftien seizoenen maakte PEC-deel uit van de 2e Divisie, vooral in de middenmoot en menigmaal in felle strijd met stadgenoot Zwolsche Boys. Met Zwolsche Boys ging het aan het eind van de jaren zestig bergafwaarts. In 1969 zag die club zich genoodzaakt om vrijwillig terug te keren naar de amateurs. PEC nam een groep spelers over van de aartsrivaal.

De dans om een sportterrein.

De historie van sportpark De Vrolijkheid vernoemd naar het nabijgelegen café is verstrengeld met PEC en Zwolsche Boys en met het gemeentelijk sportpark. De clubs verruilen regelmatig van locatie en hebben twee periodes gebruikgemaakt van De Vrolijkheid. PEC strijkt hier als eerste neer in 1923 en bij de promotie in 1929 wordt de eerste tribune in gebruik genomen met 500 plaatsen. Omdat PEC in 1935 verhuist naar het nieuwe gemeentelijk sportpark neemt Zwolsche Boys in 1935 de plek van PEC over op De Vrolijkheid. In 1947 is er door de promotie van die club weer 1e klasse voetbal te zien op het terrein. De tribune is dan inmiddels verdwenen, zodat er jarenlang geen overdekte zitplaatsen aanwezig zijn op het terrein.

Afbeeldingsresultaat voor sportpark de vrolijkheid

Vanaf 1958 trekt Zwolsche Boys in bij PEC op het gemeentelijk sportpark, maar dat zint die laatste club weer niet, zodat PEC besluit de Vrolijkheid aan te kopen. Met een grondige opknapbeurt en een nieuwe tribune, die bovenop het door Zwolsche Boys neergezette clubhuis wordt gebouwd, is De Vrolijkheid weer helemaal als nieuw. Tien seizoenen speelt PEC hier vervolgens.

1963 PEC Zwolle poseert aan de IJssel bij de IJsselbrug. Van boven naar beneden: Adri Jansen, Hans van Rotterdam, Jan Koops, Theo Kok, Leo Koopman, Gerrit Kerkhof, Henk Bos (hurkend), Herman Sterken, Joop Knol, aanvoerder Gerrit Voges, Jan van Rooyen, Johnny Abma, Wannie Sterken.

Clubicoon: Joop Schuman: Doelpunten op heuphoogte.

Joop kan met recht een doelpuntenmachine worden genoemd. Hij is nog steeds topscorer in het betaalde voetbal, in één seizoen, aller tijden met 44 doelpunten. De blonde boekhouder, geboren op 6 januari 1934 in Zwolle, speelde achtereenvolgens voor PEC, Preussen Münster en Heracles Almelo. Joop vond voetbal eigenlijk maar bijzaak en twijfelde lang over zijn toekomst . Schuman debuteerde in 1949 op zestien jarige leeftijd bij PEC en maakte al snel naam als afmaker.

Hij scoorde aan de lopende band en in die eerste Zwolle periode die tot 1964 duurde stond de teller op 84 doelpunten. Zijn goede prestaties bleven niet onopgemerkt en dit leverde hem een transfer op naar Duitsland. Voor een transfersom van 50.000 gulden, wat heel veel geld was in die tijd, vertrok hij naar Preussen Münster. Joop speelde daar net over de grens van 1956 tot en met 1957. Kennelijk devalueerde hij in waarde want in 1957 plukte Heracles hem voor 538 gulden weg. Daar kwam Joop weer op stoom en reeds in het eerste seizoen scoorde hij het formidabele aantal van 42 goals. Onder aanvoering van het legendarische spitsenduo Joop Schuman en de Zuid-Afrikaan Steve Mokone werd Heracles in 1958 kampioen in de 2e divisie. Schuman wist zelfs in één wedstrijd zesmaal het net van de tegenstander te vinden. In 1960 maakte EBOH uit Dordrecht kennis met de scoringsdrift van Joop die het met 11-0 verliest.  

Schuman was een spits pur sang, een afmaker. Daar was het spel van Heracles ook op afgestemd. De ballen gingen vanuit het middenveld naar de vleugelspitsen Isie Greving en Dick Reekers. Schuman had vooral voorkeur voor ballen op ‘melkbussenhoogte’. Daar wist hij wel raad mee. Aan het begin van het seizoen 1961-1962 was Schuman, zonder succes, nog gepolst door Ajax om naar Amsterdam te komen. Heracles vroeg een te hoog bedrag.  Joop bleef en werd topscorer aller tijden van het betaalde voetbal door maar liefst 47 goals te scoren in dat jaar en wordt gefeliciteerd met o.a. een bloemetje. Heracles promoveerde naar de eredivisie. Schuman speelde uiteindelijk zeven seizoenen voor Heracles waarin hij begon in de 2e divisie B en in het seizoen 1963-1964 eindigde in de Eredivisie. Midvoor Joop Schuman speelde na Heracles nog drie seizoenen bij zijn oude club P.E.C. In totaal heeft Schuman 338 doelpunten in het betaalde voetbal op zijn naam staan. Op 13 september 2003 werd bekendgemaakt dat Schuman na een lang ziekbed was overleden in het Sophia Ziekenhuis te Zwolle. In het Polman Stadion van Heracles is de oostelijke tribune naar hem vernoemd.

Clubicoon: Leo Koopman, altijd op de juiste plek.

Leo Koopman: Club topscorer.

Leo Koopman is geboren te Raalte op 2 juli 1935. In zijn jeugd droeg Koopman geel-rode clubkleuren van Rohda de club uit zijn geboorteplaats. Vervolgens stond hij van 1957 tot 1966 onder contract bij PEC. Leo Koopman was een aanvaller pur sang en met 129 competitiedoelpunten is hij topscorer van PEC aller tijden. Slechts eenmaal in die periode wist Koopman in een seizoen de tien treffers niet te halen. ,,Ja, die titel, dat is toch wel het eerste waar ik aan herinnerd word.” Met rechts, met links of het met hoofd, voor het maken van doelpunten bleek Koopman al vroeg aanleg te hebben. Zelf leerde hij het voetballen als klein jochie, toen hij van fietsbanden en elastieken een bal maakte. Talloze keren schopte hij die afwisselend met links en rechts tegen de varkensschuur, vlakbij zijn ouderlijk huis. Op weg naar school dribbelde hij, twaalf jaar oud inmiddels, dagelijks met een bal door het weiland. Echte uitschieters had Koopman niet, maar de clubtrouw van Koopman maakte dat hij het record in handen heeft. ,,Volgens mij zat ik zo rond de vijftien en soms twintig treffers per seizoen.”

PEC in 1966. Staand : Henk Buursink, Wim van der Heide, Gerrit Voges, Jan Brouwer, Dries Mul, Leo Koopman, Theo Kok. Gehurkt: Dick van Ekeren, Gerrit Brugmans, Henk Nijland, Anton Goedhart, John Abma.

De verhalen over de wedstrijden vroeger bij PEC doen denken aan die uitwedstrijden, waarbij ook de spelersvrouwen werden uitgenodigd. Deze waren in de ogen van Joop een hoogtepunt. Zeker bij winst. Sigaren stonden op tafel en er werd gedronken. ,,Een hele andere tijd als nu, dat wel. Wel ontzettend gezellig hoor.”  ,,Ik voetbalde vooral zonder bal. Als de tegenpartij in de aanval was, dan keek ik al om me heen waar de ruimte lag. Ook hield ik in de gaten waar mijn medespelers en tegenstanders liepen. Als we de bal dan veroverden wist ik al wat ik moest doen.”

P.E.C. – Heracles. Leo Koopman sticht gevaar voor het doel van Heracles, rechts kijkt Hennie van Nee (Heracles) toe. (Begin jaren ’60)

Anders waren ook de derbygevoelens. Waar de IJsselderby zeker de afgelopen seizoenen het echte derbygevoel bij de Zwolse en Deventer supporters aanwakkerde, waren in de jaren vijftig de krakers met stadsgenoot Zwolsche Boys waar de spelers en supporters warm van werden. ,,Dat waren nog eens wedstrijden. Er stond toen altijd heel wat op het spel. De rivaliteit tussen onze club en de Zwolsche Boys was enorm”, herinnert Koopman zich. ,,Om het veld stonden de mensen in rijen dik.” Koopman volgde PEC Zwolle nog altijd, net als Rohda Raalte, zijn twee grote liefdes. Leo Koopman is overleden op 20 augustus 2019 in zijn geboorte dorp Raalte en werd 84 jaar.  

1970/1971. PEC Zwolle. Staand vanaf rechts: Gerrit Borghuis, Henk Post, Lody Kragt, Puck van der Horst, Benny Spanhaak en Vojo Gadasevic. Zittend vanaf rechts: Herman Heskamp, Kees Kick, Zlatko Dracic, Henk Liotart en Fons Stoffels.

PEC werd in het seizoen 1970/71 tweede in de 2e Divisie, hetgeen rechtstreekse promotie naar de 1e Divisie betekende. Besloten werd de plaatsnaam aan de clubnaam toe te voegen: PEC werd PEC Zwolle. Clubrecords in het betaald voetbal: Grootste overwinning in 1955/1956 PEC – De Valk 8-0 en de grootste nederlaag: Leeuwarden – PEC 9-0 in 1956/1957.