HVC

HVC – Historie Betaald Voetbal

Op 5 februari 1905 werd op ’t Havik in het gebouw ‘De Toekomst’ een nieuwe vereniging gesticht: De Hollandia Victoria Combinatie, kortweg HVC. In de beginjaren van HVC was er geen eigen speelveld of kleedruimtes.

1905. 1e HVC elftal dat aan de competitie der UPVB deelnam. Boven: C van Duinen, G. v d Brug,v d Heuvel, H. v d Burg, I. Reynders, en van Sloten. Midden: D. de Metter, W. v d Wetering en D. de Vrije. Onder: G. v d Berg en W van Zuilen.
1916: Advertentie

Wedstrijden werden op veldjes bij boeren gespeeld en als je geluk had kon je daar ook nog omkleden en je eventueel na afloop opfrissen. Via veldjes in het centrum, in de wijken Liendert, Soesterkwartier en de Bokkeduinen kwam HVC terecht op Birkhoven. Daar was in de jaren 30 door arbeidsverschaffingsprojecten een bos aangelegd, met een vijver en ook een sportpark. HVC zou de vaste bespeler van dit terrein worden.

1918: Staand: Keeper Brits, Wielaert en J. Van Doorn. Knielend: Kluwers, Onbekend en Pinto. Zittend: V. Dijkhuizen, Onbekend, Arnolds, A. Nieuborg en j. v/d Pol. Bestuursleden staand: C. Dekker, G. Nieuborg, Aaronson en v/d Wetering.

In het tijdvak 1930/1931 werd HVC kampioen van de derde klasse west. In de promotiepoule werd er op 3 mei de heen wedstrijd gespeeld uit bij het Bussumse BFC 4-0. Alle kans voor BFC tot behoud van de tweede klasse. De tweede wedstrijd tegen Volewijckers werd gewonnen met 4-1. Ook BFC wint van de Amsterdammers met 5-1. Na HVC – BFC 4-0 doet de club weer volop mee. De tussenstand is nu volgens de Gooi en Eemlander van 18 mei als volgt

Thuis op Birkhoven is HVC veel te sterk voor Volewijckers en wint met 6-2. De spanning wordt nu wel heel groot als BFC haar laatste strohalm grijpt en HVC klopt met 1-0. Een beslissingsmatch op het Dudok-Sportpark in Hilversum is nodig om 2e klasser te worden voor HVC of te blijven voor BFC.

Dagblad De Gooi & Eemlander
Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-41.png

Een jammerlijk resultaat nu HVC na een lang seizoen er zo dicht bij was. Wellicht kan de selectie hieruit de energie halen om nog sterker terug te komen. Dit zal echter niet gebeuren want in de komende jaren zakt de club weg naar 3e klasse. Tot aan het seizoen 1936/1937 als HVC na drie kampioenschappen, en evenzovele misstappen in de promotiecompetitie, eindelijk de tweede klasse weet te bereiken.

26 april 1937: Het Volksdagblad.

De eerste twee jaar in de tweede klasse was een kwestie van gewenning. De selectie weet zich in de periode 1937/1938 en 1938/1939 te handhaven zonder uitschieters. Ook in de KNVB bekercompetitie speelde de Amersfoortse club een bescheiden rol.

1938. Werkverschaffingsproject Birkhoven, in de crisisjaren.

Juni 1938: Het Sportpark Birkhoven te Amersfoort ondergaat gedurende de zomermaanden ’n grote metamorfose. Het oude terrein voldeed niet meer aan de eisen van moderne sportvelden. Al geruimen tijd is men nu bezig in het werkverschaffing project nieuwe terreinen met fraaie accommodatie voor de voetballers en hockeyers aan te leggen. Voor de tweede klasse voetbalvereniging H.V.C. heeft men een hoofdveld gemaakt, dat rondom omgeven is door staan- en zittribunes, zodat begin september ruim tienduizend toeschouwers geherbergd kunnen worden. Men ziet hier de overdekte tribune in aanbouw, welke ongeveer 600 zitplaatsen zal krijgen en tegen ’n mooie achtergrond van geboomte gelegen is.”. Drie/vierde van het hoofdveld wordt omzoomd door staantribunes, die een aardige aanblik bieden door de trapsgewijze aangebrachte betonranden.”. “Een kijkje tijdens de werkzaamheden boven op de overdekte tribune, welke flinke vorderingen maken.”. “Dagelijks worden de velden gemaaid en besproeid door de Hr. Leeuwenkamp, die al jarenlang aan Birkhoven verbonden is. De velden kunnen den toets der kritiek doorstaan.”

1940/1945: De bezettingsjaren en de noodcompetitie.

Vanwege de mobilisatie als gevolg van het uitbreken van de tweede wereldoorlog wordt er in het seizoen 1939-1940 gevoetbald in de vorm van een noodcompetitie. De bezetter verplicht de voetbalbond de wedstrijden te organiseren zodat het leven zo “gewoon” mogelijk lijkt. De clubs werden samengevoegd op grond van de regio en niet op sterkte. Dit is volgens de KNVB nodig omdat er gebrekkig openbaar vervoer was en vele jongemannen voor de Duitsers moesten werken of ondergedoken zaten. Omdat er sprake is van een noodcompetitie is er geen promotie en degradatie dat seizoen.

Oorlog is voetbal' - Voetbal in de Tweede Wereldoorlog

Langzaam maar zeker en heel systematisch werd duidelijk wat het plan van de Duitse bezetter was. Met het uitsluiten van Joodse medeburgers werd een begin gemaakt en vervolgens werden ze op transport gezet. In de oorlogsjaren was het gaan naar een sportwedstrijd een manier om even uit de malaise te geraken. Het zien van plaatsgenoten, het delen van je gevoelens onder het kijken van voetbal zal belangrijk zijn geweest. Schokkend is het dat aan de andere kant van de stad het beruchte Kamp Amersfoort lag. Tussen 1941 en 1945 het grootste concentratiekamp van Nederland.

De wachttoren van Kamp Amersfoort.
Wachttoren van kamp Amersfoort

Het werd gebruikt als doorvoer- en strafplek voor onder meer Joden, Sovjet-krijgsgevangen en verzetsstrijders. Op basis van schattingen en eerdere onderzoeken wordt aangenomen dat de Duitse bezetters zo’n 45.000 van hen in de bossen aan de Loes van Overeemlaan gevangengenomen hebben. Kamp Amersfoort gold in de oorlog niet alleen als het grootste strafkamp, maar ook als een van de meest gruwelijke. Gevangenen werden geschopt, geslagen en gefusilleerd. Voedsel was schaars. De kampleiding was uitermate wreed, waar kampcommandant Joseph Kotalla de leiding heeft. In de jaren dat het kamp in gebruik was, werden uiteindelijk 20.000 gevangenen vanuit Amersfoort naar nazivernietigingskampen gebracht. Ruim de helft daarvan keerde nooit terug. Op de website Voetbalmonument.nl is te herleiden welke leden van voetbalclubs weggevoerd en vermoord zijn. 

1945: Nederland bevrijd.

22 mei: Ter gelegenheid van de bevrijding van Amersfoort en als hulde aan de bevrijders werd er op het voetbalterrein Birkhoven een feestwedstrijd georganiseerd tussen een elftal van Essex Engeland en een Amersfoorts/HVC elftal. De wedstrijd werd luister bijgezet door Muziekvereniging Wilskracht.

1946. HVC elftal. boven: grensrechter A. van Appeldoorn, J. de Groot, L.de Man, G. Brandsen, J de Groot, W. Kraak, H. Schriever, S.C. Drost, J. de Gans en W. Meinten. Onder: J. van ’t Prinsenhof, Aanvoeder A. v d Pol, H. Brits en H. Malestein.

De voetbalcompetitie werd na de oorlog hervat en HVC speelt nog altijd in de 2e klasse. Stabiel is het etiket wat de selectie krijgt, want vele jaren tot aan 1950 verblijven ze in de middenmoot. Dat werd anders in het seizoen 1950/1951. Zonder één verlies partij werden de Amersfoorters kampioen gevolgd op ruime afstand van de Volewijckers. In de nacompetitie tegen de andere kampioen moest er in een barrage afgerekend worden met Elinckwijk. De thuiswedstrijd op Birkhoven werd bezocht door schrik niet door twintigduizend voetballiefhebbers. Reeds na een kwartier nam de Zuilense club een voorsprong. De verdediging met van de Pol en Divendal was overigens het sterkste deel van HVC maar het lukte de voorhoede echter niet om een bres te slaan. Met name midvoor Bartens voelde zich schuldig aan de uiteindelijke 0-1 nederlaag. Hij die zo vaak heeft gescoord miste nu misschien wel de mooiste twee kansen van het seizoen. Dan maar in het uitduel moesten de Amersfoorters gedacht hebben. Een dag na de terugwedstrijd verscheen het sportverslag van een journalist.

15 mei 1951: De Volkskrant.

1954: Betaaldvoetbal ter dicussie.

De KNVB heeft jaren, tegen de geest van de tijd in, vastgehouden aan het amateurvoetbal. In de landen rondom was profvoetbal geen discussiepunt meer. Mede daardoor vertrokken er veel topspelers naar het buitenland. De druk op Zeist werd opgevoerd door de nieuw opgerichte Nederlandse Beroeps Voetbal Bond (NBVB), die in de zomer van 1954 met een eigen betaalde competitie begon. De conservatieve KNVB was bang haar monopolypositie te verliezen.

29 november 1954: Het Vrije Volk.

Er werd besloten onder druk een akkoord te sluiten met de ‘wilde ‘bond. Alle uitstaande straffen van spelers en clubs die de prof-stap al hadden gemaakt werden te niet gedaan. Vanaf het seizoen 1954/1955 werd er door 64 clubs gestart met de eerste officiële profcompetitie. Ook HVC voldeed aan de voorwaarden van de KNVB en verkreeg een licentie. In de eerste prof jaren draaide de club steevast en zeer verdienstelijk mee in de middenmoot van de 1e divisie. Op 28 november 1954 opende HVC het profavontuur met een uitduel tegen AGOVV.

1954. HVC elftal. Boven: Reus Hageman, Jan Zwartkruis, Henk Brits, Henk Malestein, Bertus Biezenbosch en Wim de Gans. Onder: Trainer Evert Sterk, Henk Nederhand, Sam Sleeking, Kees Houtveen, Hans van Eeden, Evert van der Horst en Henk Vreekamp .

1957: Halve finale om de KNVB beker Feijenoord – HVC.

Wout Heinen jast er weer eentje tegen de touwen.

In de historie behaalde HVC tweemaal de laatste vier. Het seizoen begon tegen SC Dieren, uitslag 3-17 met negen doelpunten van Wout Heinen. In de 2e ronde: RKVV Wilhelmina – HVC 1-2. Door 1x Wout Heinen en Jan Wierikx. In de 3e ronde was de club vrijgesteld. De 4e ronde ging naar Groningen: Veendam – HVC 1-2 met 2 x Jan Nederhand. De kwartfinale werd een thuiswedstrijd: HVC – Leeuwarden 3-1 met 2 x Ries van Maarschalkerweerd en 1 x door goudhaantje Wout Heinen. Op 10 juni 1957 speelt HVC in de Kuip de halve finale tegen Feijenoord. Op een duidelijke wijze wordt de Rood- Witte formatie met 8-1 aan de kant gezet mede door de Feijenoorder Toon Meerman die 5 x scoorde. In de bekerfinale zal Fortuna ’54 de Rotterdammers met 4-2 verslaan.

1957 HVC met o.a. Siem Sleeking, Anton Manten, Bertus van de Biezenbos, Teus Heitman, Wout Heinen, Joop Brand, Hennie Nederhand, Joop van Basten, en Bennie van der Velden.

HVC formatie in grootse vorm.

De HVCer - Maandblad van de Amersfoortse Voetbalverening H.V.C. ...

In het seizoen 1957/1958 lijkt de club lange tijd op weg naar een promotieplaats. Echter de selectie moest op twee punten haar meerdere erkennen in DFC en Willem II. De HVC selectie bestond uit bekende voetballers als Jan Zwartkruis (later ook bondscoach), Henk Wery (later Feyenoord), Mosje Temming DWS, Ron Spelbos en Piet Schrijvers bij Ajax. In de periode 1960/1961 piekte de Amersfoorters opnieuw in de KNVB bekercompetitie. Grootheden als Sparta, Feijenoord en VVV werden het slachtoffer van wilskrachtig en homogeen HVC. Pas in de halve finale werd de formatie gestuit door het Bredase NAC.

1954/1982: Nostalgische tribune op Birkhoven maar gelukkig is de foto er nog.

Langzaam aan werden de resultaten minder met als voorlopig dieptepunt in de periode 1961/1962. HVC eindigt op een 13e plaats van de 16 clubs. Na dit seizoen reorganiseert de KNVB het betaald voetbal en daalt HVC door deze bestuurlijke ingreep af naar de 2e divisie.

Seizoen 1958/1959. Boven: S.G. Sleeking, G. J. Verhoef, H. H. Brits, L. v d Biezebos, J. van Basten en J. Brand. Onder: J. B. H. Nederhand, M. A. v d Maarschalkerweerd, W. Heinen, B. Marcus en A. Hageman. Uit de ESSO serie voetbalplaten

De principes van Wout Heinen.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-35.png

Het lijkt op het eerste gezicht een hele simpele kwestie: Wout Heinen, speler van semiprof club HVC, verlengt zijn contract niet op 14 januari 1961. Hij vraagt overschrijving naar zijn oude club: Spakenburg. Daartoe is de medewerking van HVC nodig. HVC weigert deze medewerking en dus zal Heinen tot het volgende seizoen moeten wachten eer hij weer voor Spakenburg kan uitkomen. Om deze bijzondere situatie te begrijpen lees de column : De belofte van Wout Heinen

1961 KNVB beker. Halve finale: NAC – HVC

In het seizoen 1960/1961 zal HVC voor de tweede maal de halve finale bereiken. In de 1e ronde speelt men in een poule van vier clubs: 1e wedstrijd: ’t Gooi -HVC 1-2 met 1x Cees Houtveen en Benny Marcus. 2e wedstrijd: HVC – DWSA 2-1 door 1x Bennie Marcus en Jan Nederhand. 3e wedstrijd: Hilversum – HVC 1-1 met 1x Siem Sleeking.

Verfrissende trainingsmethoden op Birkhoven zoals De Kopgalg en De Bodycheck

HVC gaat nu door naar de 2e ronde en speelt een sensationele wedstrijd tegen Feijenoord en declasseert de Rotterdammers met 4-1 2x Henk Wery, 1x Bennie Marcus en Jan Nederhand. 3e ronde: HVC – Sparta 3-1 door 1x Cees Houtveen, Jan Nederhand en Bennie Marcus. Kwartfinale: HVC – VVV 3-2 na verlenging met 1x Cees Houtveen en 2x Henk Wery. Op 7 juni 1961 is de halve finale en eindigt het bekersprookje. Op neutraal NEC terrein te Nijmegen lijd de ploeg een 3-0 nederlaag tegen NAC. De finale is Ajax – NAC 3-0.

HVC Seizoen 1960/1961: Staand: trainer Gerrie Stroker, Siem Sleeking, Bertus van den Biezenbos, Joop van Basten, Henk Brits, Reus Hageman, Bennie van der Velde en Teus Heitman. Gehurkt: Ruud Maas, Hennie Nederhand, Cees Houtveen, Ben Marcus en Henk Wery.

Icoon Piet Schrijvers: Het beertje van Birkhoven

1965: Piet Schrijvers

Piet(je) Schrijvers is in 1963 een sensatie. Overgekomen van 3e klasser SEC uit Soest en gehaald voor de betaalde jeugdcompetitie met HVC maakte hij als zestienjarige onverwacht zijn debuut. Vaste keeper Teus Heitman raakte door een schouderblessure in de lappenmand en 2e keeper Pierre Stevenaart werd de voorgaande nederlaag tegen Cambuur aangerekend. Hierdoor werd Piet de allerjongste debuterende keeper in het betaalde voetbal. Dat het een verloren 2-3 wedstrijd werd maakte het debuut tegen streekgenoot ’t Gooi niet minder mooi. Pikant detail is wel de wijze waarop hij is binnengehaald. Zowel ’t Gooi als HVC zaten ooit op de tribune te scouten.

1950: Duel tussen Theo Mosterd en Rinus Michels ( Ajax)

Piet: “t Gooi was er snel bij om mij een contract te laten tekenen maar mijn vader cancelde de overeenkomst en wilde het nog een keer rustig doorlezen”. Theo Mosterd voorzitter van HVC en ex doelman met een rijke carrière bij HVC en ’t Gooi kreeg er lucht van en legde Piet een mooier contract voor. En zo kaapte hij Piet Schrijvers voor de neus weg van zijn oude Hilversumse liefde. Piet: “Ik was nogal geïmponeerd door de verschijning van Theo Mosterd met zijn grote Mercedes. Hij bood me een basiscontract aan plus premies, reiskosten en een bromfietsje. Dat Theo Mosterd als doelman een goeie neus voor talent had blijkt uit de Ajax loopbaan van Piet Schrijvers.

Clubicoon Ruud Maas: 15 jaar ouderwetse clubliefde.

Rudolf Lein Maas is geboren in Den Haag op 28 oktober 1939 en in 1950 verhuist met de familie naar Amersfoort. Hij begon bij Amersfoortse Boys en kwam via de jeugd in 1955 op 16-jarige leeftijd bij de senioren toen hij 18 jaar oud was. Ruud Maas blonk in zijn jonge jaren uit als ‘een ouderwetse midvoor in het stopper-spilsysteem’, zoals hij zichzelf typeert. “Elke week maakte ik een hoop goals bij de jeugd van Amersfoortse Boys. Dat viel de mensen bij HVC op. Die vroegen op zeker moment of ik niet over wilde stappen naar de selectie, nou dat wilde ik wel en deed dat samen met ploeggenoot Henk Wery. “. Meestal trad Ruud op als rechtsbuiten. In die tijd gold het stopperspilsysteem nog als de enige ware en een snelle buitenspeler was goud waard. Op 16 december 1957 zette Ruud zijn handtekening naast die van HVC-voorzitter en oud doelman Theo Mosterd en KNVB-topman Lou Brunt, voor het kapitale bedrag van f 600,– per jaar. Daar moeten ze nu eens om komen. Maar goed, geld speelde kennelijk voor Maas niet zo’n grote rol, want hij bleef in totaal ruim 17 jaar bij HVC.


Blauw Wit – HVC 1-0 op 26 december 1967 in de 1e divisie. Hier ontsnapt het Amsterdamse doel ternauwernood. Doelman Piet Paternotte werkt de bal van H.V.C-er Ruud Maas net over de lat.

In zijn 15 semiprof jaren behoorde Ruud Maas tot de vaste kern en scoorde hij ruim 500 doelpunten in de competitie. Op 33-jarige leeftijd vond hij het welletjes. Inmiddels heeft hij na zijn pensionering als een soort conservator van zijn eigen museum alles gerangschikt over zijn tijd bij HVC. De voormalige semiprof bezit een schat aan historisch materiaal. Van contracten tot vaantjes, van krantenknipsels tot spelerskaarten. Keurig verpakt in mappen waar, door hem sinds zijn pensionering, veel zorg aan is besteed. Ruud: “In mijn eerste jaar kwam ik, als wisselspeler, langzaam in beeld als rechtsbuiten.”

Kassa hokjes bij het voetbalveld van HVC op Sportpark Birkhoven.
PSVer Bengt Smidt Hansen duelleert met Ruud Maas.

“Ze hadden een heel goed elftal in die tijd met veel Amersfoortse jongens. Henk Vreekamp, Ben Marcus, Hans van Eeden maar ook Spakenburger Wout Heinen niet te vergeten. We reisden met HVC door heel Nederland.” Maas zag vele trainers komen en gaan. Hij noemt de namen van Bas Paauwe, Evert Sterk, Hans Croon en Hennie Hollink. “Croon was de man die mij naar de achterhoede heeft gehaald en mij als linksback liet spelen. Ik heb onder hem vijf heel fijne jaren gehad. Croon was voorbestemd om bondscoach te worden. Als het nodig was, bij een achterstand, dan ging ik als opkomende vleugelverdediger, mee naar voren. Een van de eersten in mijn tijd. En zo heb ik vele doelpunten voorbereid, vanaf de achterlijn, voor Mosje Temming of Cees Houtveen. Een aantal goals maakte ik zelf. Ik scoorde wel dertien keer per seizoen. Ik ben nog een keer topscorer geweest van HVC als linksback.”

1967: HVC komt terug.

26 Juni 1963 Staand: Heitman, Hageman, Smits, Van der Velde en Dielissen, onder: Nederhand, van Eeden , Surstedt, Maas, Markus en naam onbekend. Promotie Competitie 2e divisie, BVV tegen HVC 2-1.

In het seizoen 1966/1967 bestaat de 2e divisie uit drie en twintig clubs. Het werd een lang seizoen, zeker voor HVC. De formatie draait bovenin mee en vooral thuis op Birkhoven worden de meeste overwinningen behaalt. HFC Haarlem wordt kampioen en ook nummer twee FC VVV promoveert automatisch. Drie ploegen gaan in een nacompetitie spelen om de derde promotie plaats. De eerste wedstrijd is HVC-Veendam 1-1, Nu moet men naar het Limburgse Roda Sport en dat wordt een daverende 0-4 winst. De 1e divisie is binnen op grond van een beter doelsaldo.

Bennie Marcus zit triomfantelijk op een auto

Een jonge 20 jarige Bennie Marcus,voetballer van HVC, bij de Pon-garage aan het begin van de Arnhemse weg. Hij kreeg deze Volkswagen cadeau van Ben Pon, sponsor van de club. Bennie had beloofd om een jaar lang niet te roken en te drinken. Zo was hij ‘s zondags fit voor de sport was de gedachte van Pon.

1970/1971. Bekercompetitie HVC- PSV 0-3. Links Peter Wiskie, Guus Hiddink, Bengt Schmidt Hansen en doelman Hans v/d Wekke.

HVC gaat terug naar de amateurs

Seizoen 1969/1970. HVC Amersfoort.

Op 20 mei 1973 speelde HVC zijn laatste wedstrijd in het betaald voetbal. Het was uit tegen Eindhoven en eindigde met een 2-2 gelijkspel. HVC eindigde op een zestiende plaats van de twintig clubs en met een gemiddelde aantal toeschouwers van 2200. In 1973 is er een afsplitsing tussen prof- en amateurtak en neemt de stichting SC Amersfoort de proflicentie van HVC over, die verder gaat als amateur vereniging. In 1982 verlaat het betaalde voetbal de stad en gaat SC Amersfoort ter ziele.