v.v. Zwartemeer

Het dorp Zwartemeer is in 1871 ontstaan ten zuiden van het verdwenen  Zwarte-Meer. Dit grote hoogveenmeer vormde van oorsprong het beekje Runde. Bij de ontginning van het veengebied is het drooggelegd en verdwenen. Het veengebied maakte onderdeel uit van het grote Boertangermoeras. De voetbalvereniging Zwartemeer is op een bijzondere ontstaan. De oprichting geschiedde met ondersteuning van de plaatselijke toneelvereniging De Vrienden Trouw. Het Drentse Zwartemeer had, zoals vele dorpjes in die tijd, een rijk verenigingsleven. Een daarvan was de Zwartemeer Atletiek Club die voornamelijk bestond uit militaire politie en ambtenaren belast met de grensbewaking. Bewaking die nodig was i.v.m. de dreiging van de 1e wereldoorlog. Zij trapten ter ontspanning weleens tegen een balletje op het Bovenveen en dit vertier leidde ertoe dat de behoefte ontstond aan een voetbalvereniging. Door een gebrek aan financiële middelen stagneerde de volgende stap maar de toneelvereniging stak de helpende hand toe. De toneelavonden brachten voldoende geld in het laatje dat niets meer in de weg stond om een voetbalclub op te richten. Zo werd op donderdag 11 augustus 1921 de voetbalvereniging De Vrienden Trouw officieel opgericht. De clubkleuren geel-zwart werden overgenomen van de atletiekvereniging Z.A.C.

1955.Sigarenbandje

Het eerste voetbalveld werd het Bovenveen achter een café dat ook tevens het clublokaal was. Nadeel van het spelen op veengrond was dat de spelers na de wedstrijd erg zwart waren en het ernaast gelegen kanaal moest worden gebruikt om zich te wassen.
Na een korte aanloopperiode moest D.V.T. noodgedwongen de naam veranderen in Z.V.V. (Zwartemeer Voetbal Vereniging) omdat er bij de bond al een voetbalvereniging met die naam bestond.
Mede door dat Zwartemeer op 1928 fuseerde met K.V.C. uit Klazienaveen kon er ook een ander voetbalveld worden gebruikt.

Op 1 januari 1929 ging V.V. Zwartemeer van start in Klazienaveen. Een hotel werd het clubgebouw en een hooischuur de kleedgelegenheid. Als wasgelegenheid werden teilen gevuld met water uit kanaal. Het tienjarig bestaan werd gevierd op zondag 30 augustus 1931 met een toernooi waaraan 7 teams deelnamen waaronder enkele Duitse teams. Sportief gezien ging het in deze tijd goed met Zwartemeer want t/m het seizoen 1931/1932 speelde de formatie steeds mee om de eerste plaats. In 1933 werd de club kampioen bij de Drentse bond en er werd overschrijving aangevraagd bij de Nationale Voetbal Bond in Zeist. Zwartemeer werd in 1933/1934 ingedeeld in de 3e klasse C Noorden en eindigde pal achter Emmen op een mooie tweede plek. Er was echter één probleem, het toenmalige sportterrein voldeed niet aan de eisen.

Foto rond ‘1935’. Onderste rij: Bé Smit, Meine Koops, Albert Vrolink, Catrinus vd Werf en De Groot. Middelste rij: Anne Oosting, Ludzerd Lautenbach, Dirk Hars, Appie ten Berge, Bosma, Ep Lautenbach. Bovenaan in het midden met bal: Doelman Jan Pomp.

Gesteund door de Maatschappij Klazienaveen werd een oplossing gezocht en gevonden. De opening van een nieuw speelveld, inclusief een kleedkamer, werd gecombineerd met de viering van het 12½ jarig jubileum. Wethouder Sibon van de gemeente Emmen verrichtte de officiële opening. In 1936 voegde de Nieuw Dordrechtse Voetbal Club zich bij Zwartemeer, waardoor er een stevige financiële basis ontstond. Vlak voor de 2e wereldoorlog, periode 1936/1937, speelden de Drenten in de middenmoot van derde klasse Noord. In 1937/1938, werd Zwartemeer gedeeld eerste met Asser Boys waar tegen een extra wedstrijd moest worden gespeeld.

Deze wedstrijd kreeg een hectische slotfase. De Asser Boys namen een 4-0 voorsprong maar na rust kwam Zwartemeer gesteund door een harde wind terug en bij een 4-4 eindstand na doelpunten van o.a Kliphuis en Smit, moest er worden verlengt.

1937. Staande: H. Arends, P. van Brummelen, B. Bruining, J. Bakker en P. Engbers. Zittend: H. Groenewold, H. Hars, J. Kamerling, F. Regts, A. Smit en C v/d Steen. Vermoedelijke de juiste spelers.

Het kampioenschap kon formeel nog niet gevierd worden daar Asser-Boys protest aantekende i.v.m. het lang doorspelen. Het protest is niet in behandeling genomen, door de KNVB, omdat het niet binnen vijf minuten na afloop is ingediend. Nog was het seizoen niet ten einde want er moesten promotiewedstrijden worden gespeeld tegen Nieuw Buinen en Woltersum. Tegen de verwachting in bleek Woltersum de sterkste en bleef de Drentse selectie ook de navolgende jaren een derde klasser De laatste wedstrijd was 5 dagen voor de inval/bezetting van de Duitse soldaten en het begin van de 2e wereldoorlog.

1940/1945: Voetbal tijdens de bezetting.

Na de capitulatie duurde even voordat de bal weer aan het rollen werd gebracht. Onder druk van de bezetter moest de KNVB de totale Nederlandse voetbal competitie organiseren. De regionale bonden werden geïntegreerd in de Koninklijke bond die vanaf dat moment de NVB moest heten. Het zijn in de oorlogsjaren rommelige en onoverzichtelijke competities. Deels doordat teams onvolledig waren, want jonge mensen werden verplicht te werk gesteld in Duitsland, of spelers verdwenen in onderduikadressen. Ook was het vervoer vaak gestremd waardoor wedstrijden werden uitgesteld. Wat nog pijnlijker werd toen sportvelden en verenigingen verboden terrein werden voor joodse landgenoten.

Oorlog is voetbal' - Voetbal in de Tweede Wereldoorlog
Het Purit monument.

De sportieve resultaten waren in het seizoen 1942/1943 en 1943/1944 goed want Zwartemeer werd 2 x kampioen van de 3e klasse van de N.V.B. Maar in het licht van de strubbelingen moet daar geringe waarde aan worden gegeven. Ook Noord-Nederland heeft te lijden gehad van de oorlog. Bijvoorbeeld bij een bombardement met fosfor bommen en mitrailleurvuur van 23 maart 1945 op de Purit fabriek te Klazienaveen. Daarbij kwamen acht plaatsgenoten om het leven. Een monument ter nagedachtenis staat op de hoek van de Noorderkeerkring en het Mr. Ovingskanaal te Klazienaveen. De Purit fabriek produceerde uit turf een koolproduct. Dat gebruikt werd voor het zuiveren van suiker en drinkwater De aanslag was dermate heftig dat Hotel Wieringa en het clubgebouw van Zwartemeer met het archief en alle trofeeën vernietigd zijn. Volgens spionagegegevens zou in de fabriek 12 duizend liter brandstof opgeslagen hebben gelegen. Het waren Typhoon jachtbommenwerpers van de bevriende Engelse RAF die daarvoor verantwoordelijk waren. In het KNVB oorlogsregister worden drie Zwartemeer spelers genoemd die omgekomen zijn tijdens de oorlog.

Na de bevrijding een jubileum en titels.

Na de bevrijding startte Zwartemeer in de 2e klasse Noord om op 11 augustus 1946 het zilveren 25-jarig bestaan groots te vieren. De sportieve prestaties in de jaren 1948 t/m 1950 kunnen we rekenen tot de glorietijden in de historie van Zwartemeer. Zwartemeer werd 3 keer op rij kampioen voor soms wel 10.000 toeschouwers.

Het seizoen 1948/1949 werd ongemeen spannend. Met nog een paar wedstrijden te spelen stond de wedstrijd tegen directe concurrent Veendam op het menu. Bij winst zou Zwartemeer mede aan de leiding komen.

In de eerste helft was Veendam op het zware veld technisch superieur. Pijnlijk werd het al in de eerste minuten voor de Drentse club. Doelman Pomp liet de gladde bal door zijn handschoenen glippen en Lautenbach gaf het laatste zetje in eigen goal. Na 24 minuten was het Koster met een kopbal die Veendam een prettige 2-0 voorsprong bracht.

31 januari 1949: Het Nieuwsblad van het Noorden.

Energiek was Zwartemeer zeker niet de minste maar het was onvoldoende om de tussenstand te veranderen. Na de rust hetzelfde spelbeeld en toen Pomp andermaal misgreep en Munnik de derde treffer maakte leek de titel binnen voor Veendam. Deze tiende minuut zou een cruciaal moment worden want direct na de aftrap was het Seubers die 3-1 maakte. Was het lankmoedigheid die de Veendammers de das deed, feit is dat door een snelle 3-2 van Jacobs de match kantelde. Zwartemeer overliep vervolgens de tegenstander met de ene na de andere aanval op de Veendam vesting. In de 88 minuut werd de dik verdiende gelijkmaker door opnieuw Jacobs binnen getikt. In het vervolg van de competitie zakt Veendam weg en veert Zwartemeer op en is Hoogezand een concurrent op de loer. In de voorlaatste wedstrijd verliest de Drentse selectie verrassend van degradatie kandidaat Noordster met 1-0. Alles hangt nu af van het laatste weekend.

Op 3 april wint Zwartemeer het uit duel tegen FVV uit Foxhol met 1-3.
Deze zware wedstrijden staan op het programma en de vraag rijst: Weet Zwartemeer de 1e klasse te halen ?

De start was beroerd maar Zwartemeer hersteld zich en keren de kansen. De selectie wint in de laatste confrontatie met 2-1 thuis van Achilles. De beslissingswedstrijd valt op Hemelvaartsdag tegen opnieuw Achilles. Dit wordt de derde keer in de afgelopen jaren om de 1e klasse te bereiken. Echter…….

1949. Staand: Joop Jansen,Jan Jacobs, trainer Duinhouwer, Meine Koops, Be Koops, Hendrik Seubers, keeper Jan Pomp en Ab Jansen. Zittend: Foppe ten Hoor, Catrienus van der Werf, Geert Jacobs, Jan Stevens en Hendrik de Vries.

In 1951 kreeg een protest van Zwartemeer landelijk veel publiciteit. Het bestuur tekende protest aan tegen het feit dat bij een tegenstander een ongerechtigde speler had meegedaan. In het seizoen 1950/1951 krijgt de club een terugslag. Na jaren van topvoetbal met net niet resultaten zit Zwartemeer er doorheen. Het verloor de degradatie wedstrijd van Velocitas met 2-1 en moest terug naar de 2e klasse. Een jaar later ging de vlag weer in top en werd de titel binnengehaald maar gepromoveerd werd er opnieuw, voor de vierde maal niet.

1955: Semi-profvoetbal in Drenthe.

Het jaar 1954 is historisch voor het Nederlandse betaald voetbal. De KNVB en de ‘wilde’ bond de NBVB komen tot een akkoord. Daar waar Zeist jarenlang fel tegen spelersbetaling was gebeurt onder druk van vele verenigingen en de media dan toch. Het betaald voetbal krijgt de ruimte in Nederland, en met Zwartemeer, deden 82 verenigingen een aanvraag bij de KNVB voor een proflicentie. Alvorens in aanmerking te komen moest er een waarborgsom van 50.000 gulden op tafel komen en ook de accommodatie moest aan veiligheidseisen voldoen. In 1955 is het zover en Zwartemeer gaat het grote avontuur beginnen. De start is niet hoopgevend, want van de dertig wedstrijden worden er slecht drie gewonnen t.w. van Oldenzaal, Oosterparkers en Wilhelmina. In het seizoen 1956/1957 speelt Zwartemeer in de 2e divisie en eindigt op een voorlaatste plaats.

Datum en spelersnamen onbekend.

Clubicoon: Tonnie Roosken trouw aan de vereniging.

Tonnie Roosken is geboren in het Drentse Erica op 16 oktober 1934. Op 16 juli 1957 speelde Tonnie Roosken zijn 1e wedstrijd voor Zwartemeer. De transfersom om de beweeglijke spits bij de Ericase Boys los te weken was 3000 gulden. In zijn Zwartemeer-periode vormde hij met Klaas Snip een super-duo. In het seizoen 1964/1965 troffen ze getweeën liefst 44 keer het doel; Roosken negenentwintig keer en Klaas vijftien keer. Maar aan de basis van Roosken’s-doelpunt stond Klaas Snip. De topscorer aller tijden van Zwartemeer stak enkele jaren geleden nog eens de loftrompet over Klaas Snip in een boek over de geschiedenis van Zwartemeer en SC Drenthe. Uit de mond van Roosken werd opgetekend “Wij vormden een gouden duo”.

Verkoeling voor Tonny Roosken, met 202 treffers topscorer aller tijden van de tweede divisie.

Met Roosken speelde Snip in een twee spitsenconcept. In die tijd was het gebruikelijk om met vijf aanvallers te spelen in het zogenaamde W-systeem, waarbij de buitenspelers en de midvoor vooruitgeschoven pionnen waren. Snip en Roosken gedijden echter in de omgekeerde variant, de M-vorm, met de binnenspelers als (twee) diepe aanvallers. Snip legde later, nog eens uit waarom het M- systeem prefereerde. “Dan krijg je meer ruimte voor het maken van acties”. Vandaag de dag is het twee spitsensysteem zelfs in het internationale topvoetbal min of meer heilig verklaard.

Elftal 1963. Vanaf links: Riekus Nieborg, Dirk Schievink, Benny Specken, Luc Gerdes, Pietje Pruim (vooraan), Hans Kalter, Inus Scholten, Arie Otten, Teun Veenstra, Fop ten Hoor, Henk Boxem (achteraan), Joop Boltendal, Tonny Roosken en Job Drent. Foto uit de Panorama reeks.

Dank zij de klik tussen Roosken en Snip speelde Zwartemeer een van de weinige hoofdrollen in haar profbestaan. Uiteindelijk werd in de tweede divisie A een tweede plaats bereikt. Promotiekansen waren er vervolgens nog in de nacompetitie, maar de beslissende wedstrijd in Kerkrade tegen Roda JC ging verloren. Maar de penningmeester van Zwartemeer was nog nooit zo blij geweest. Hij kon na dit goede seizoen eindelijk een positief saldo boeken; een plus van zegge en schrijve 20.644,65 gulden.

Voor Zwartemeer scoorde Roosken 229 doelpunten in de betaald voetbal. ” We trainden drie/vier keer in de week.” Naar uitwedstrijden reisden we vaak met de trein. Soms werden we uitgescholden voor turftrapper of veentrapper of ze zeiden dat we naar mest stonken” Die elftal foto in de Panorama met een boortoren en stapels veen onderstreepten dat nog eens “. Ondanks dat er tijdens zijn carrière belangstelling voor hem was van andere clubs bleef de spits Drenthe altijd trouw. “Ik ben gevraagd bij DOS en SC Enschede maar ik kon niet leven van betaald voetbal. en het had vooral te maken met mijn winkel in huishoudelijke artikelen. “Ik begon met een winkeltje in een oude Renault bestelwagen, ze noemden dat een ‘Poddekarre’. Als ik in vaste loondienst was geweest was ik misschien wel naar een andere club gegaan. De eerste paar jaar kreeg ik 600 gulden. Later werd dat 1500 gulden en daar kwamen wat premies overheen. Nog weer later, bij Sportclub Drente, was het rond de 2500 gulden”, verklaarde Roosken. In een Video reportage over en met Tonnie Roosken. wordt er terugblikt. Tonnie Roosken overleed op 13 september 2017 te Klazienaveen op 82 jarige leeftijd.

1958/1959: Zwartemeer Cupfighter

In de KNVB bekercompetitie schiet Zwartemeer bijna door het plafond. Landelijk werd er met veel belangstelling naar de Drentse vereniging gekeken die vanuit de 2e divisie vele prominente clubs de voet dwars zet. Het begint op 1 januari in de eerste ronde met een onder ons tussen Drentse clubs. Tegenstanders zijn de amateurs van CEC uit Emmer-Compascuum die met 5-0 een maat te klein. De tweede ronde volgt met een uitwedstrijd in Groningen tegen Velocitas ooit bekerwinnaar in 1934. Opnieuw is er winst met drie doelpunten van Evert Drommel, eenmaal Lippold en Roosken werd het 3-5. De derde loting levert een thuis match met GVAV als geduchte tegenstander. Lang bleef het 0-0 tot ver in de tweede helft Hans Kalter het stadion aan de Mr. Ovingstraat laat ontploffen. De vierde ronde werd een uitwedstrijd tegen het Nijmeegse NEC met 1-1 na 90 minuten waarna er vier verlengingen volgen.

28 mei 1959: Het Parool.

In de kwartfinale komt tegenstander VVV uit de hoge hoed. Het werd een, zeker voor die tijd, lange rit van 220 kilometer naar Venlo. Tel daarbij dat de semi-profs van Zwartemeer nog een baan ernaast hebben en de opgave is een grote uitdaging. De Drentse selectie speelden zeer behoorlijk maar werden met 5-1 naar huis gestuurd.

8 juni 1959. Dagblad de Tijd

Clubicoon: Gerard Lippold bleef het Noorden trouw.

1971. Gerard Lippold.

Gerard Lippold is geboren te Zwartemeer op 6 juni 1941. Hij begon bij Zwartemeer in 1957 en werd in dat zelfde jaar gekozen in het Nederlands elftal bij junioren. In 1962 vertrok hij naar Zwolsche Boys toen hij in het seizoen 1964/65 aangetrokken werd bij het pas opgerichte SC Cambuur. Daar voetbalde hij in totaal zeven seizoenen met een onderbreking in het seizoen 1969/1970 toen hij voor Heerenveen voetbalde. Lippold was werkzaam in het onderwijs als leraar daarnaast was sport voor hem slechts een bijzaak is Toch was dat zeker niet in het veld te merken. Hij was een karaktervolle speler die vol voor de winst ging. Niet voor niets werd hij vaak als aanvoerder gekozen. Door zijn persoonlijkheid en spelinzicht was hij in het veld een verlengstuk van de trainer. Met zijn aanvallende en verdedigende kwaliteiten was een plek op het middenveld vanzelfsprekend. Hij was al geruime tijd ziek, leek weer op te knappen toen hij opnieuw een terugslag kreeg. Gerard Lippold is overleden op 4 mei 2015 te Leeuwarden.

In 1962 werd het veld voorzien van een tribune waarop zo’n 500 toeschouwers plaats konden nemen. Bijzonderheid was dat bij de ingebruikname het dak nog ontbrak. Deze tribune is nu nog steeds in gebruik bij het huidige hoofdveld.

Zwartemeer bereikte een hoogtepunt in het seizoen 1963/1964 toen het in de 2e divisie als tweede eindigde, wat voldoende was om zich te plaatsen voor nacompetitie. De tegenstanders waren Alkmaar ’54Hermes DVS en Roda JC. Elke club speelde één thuiswedstrijd, een uitwedstrijd en een duel op neutraal terrein. De thuiswedstrijd tegen Alkmaar werd gewonnen met 3–1 voor naar schatting 12.000 toeschouwers. Vervolgens verloor Zwartemeer in Nijmegen met 2-0 van Roda JC. Toch werd het op doelsaldo eerste, met op de tweede plek Alkmaar. Alkmaar’54 promoveerde echter op grond van de bepaling dat bij een gelijke stand de reguliere competitie de doorslag zou geven en daarin waren de kaaskoppen kampioen.

14 juni 1964; Roda JC-Zwartemeer 2-0. Keeper Pinckers wordt aangevallen door Gerdes (Zwartemeer). Gespeeld op neutraal terrein in De Goffert te Nijmegen.

Stichting SC Drente neemt de prof-licentie over van Zwartemeer.

In het seizoen 1965-1966 werd Zwartemeer, onder leiding van trainer Piet Dubbelman, vierde in de 2e divisie, wat voldoende was om te promoveren naar de 1e divisie. Na dat vreugdevolle moment bleek dat Zwartemeer er financieel zwak voorstond. Op een buitengewone ledenvergadering werd daarover gesproken en besloten om Zwartemeer om te vormen tot een stichting genaamd Sportclub Drente. Waardoor v.v. Zwartemeer afdaalt naar de amateurs. Alleen dan waren gemeente Emmen en de provincie bereid financiële steun te verlenen. Toch werd al snel duidelijk dat zonder versterkingen de 1e divisie te hoog gegrepen was. Terug in de 2e divisie liepen de resultaten en de toeschouwers aantallen terug. Als vervolgens de velden dermate slecht zijn en door de KNVB afgekeurd worden, staat de vereniging er niet best voor. Er werd uitgeweken naar SC Erica of naar de Langeleegte van Veendam wat extra kosten gaf. De veengronden, ooit zeer waardevol als brandstof was eigenlijk in de hele historie van v.v. Zwartemeer een slechte basis om te voetballen.

1970. De laatste elftal foto van SC Drente. Staande: Siep Timmer,Rieks Nieborg,Luc Gerdes,Be Klaster, trainer Duyndam, Piet Pruim,Joop Meijer en Henk Boxem. Zittend: Willy Hoogenberg, Henk de Groote, Freek Shutte,Tonny Roosken en Hans Kalter

Gedurende het seizoen 1970-1971 kwam de KNVB met een saneringsplan voor de dag. Het aantal profclubs moest van 51 tot 38 worden teruggebracht. Dit hield in dat de 2e divisie moest verdwijnen. De meeste clubs waren voorstander van het plan. De basis voor de sanering was niet de financiële positie van de clubs maar de toeschouwersaantallen over de laatste vijf seizoenen. Er waren clubs die minder dan duizend toeschouwers per wedstrijd trokken, en daarvan was SC Drente er één. De sanering werd juridisch aangevochten maar na een verloren kort geding trok SC Drente zich terug. Het laatste seizoen van SC Drente in het betaalde voetbal eindigde de Drentse ploeg als laatste.

⚽ Voetbalvereniging VV Klazienaveen | Clubpagina | Amateurvoetbal ...

In 2017 gaat v.v. Zwartemeer samen met v.v. Klazienaveen en leeft nu verder als FC Klazienaveen.

FC Klazienaveen heeft (bijna) nieuwe voorzitter: Ralf Herbers ...