De Valk

Op de geboortedag van prinses Juliana, 30 april 1909, werd in Valkenswaard de voetbalvereniging Juliana opgericht. De eerste wedstrijd van deze “Juliana Valkenswaard” werd gespeeld tegen Achel. Het Achelse elftal heette toen “Klein Maar Dapper” en won de wedstrijd met een droge 0-5.  In 1912 trad de club toe tot de B.V.B. de Brabantse Voetbalbond. De naam Juliana werd veranderd in De Valk om een doublure te voorkomen. De clubkleuren zijn: een geel/zwart geblokt shirt, een witte broek en gele kousen.

De stad Valkenswaard was gelegen op de trekroute van de Slechtvalk, destijds een belangrijk centrum voor de valkenvangst. Eenmaal afgericht werden de roofvogels verkocht in heel Europa en deze handel leverde de stad een grote naam en rijkdom. In de 17e 18e en 19e eeuw waren de plaatselijke valkeniers werkzaam aan bijna alle Europese vorstenhoven. Daar waar de valkenjacht een geliefd tijdverdrijf was. Tegenwoordig heeft de valkerij een bescheiden omvang. Ze worden nog steeds afgericht maar nu meer voor overlastbestrijding van bijvoorbeeld meeuwen en kraaien.

De 1e Wereldoorlog in Brabant

Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog kwam een enorme vluchtelingenstroom vanuit België naar Noord-Brabant op gang. Nederland was neutraal en ongeveer een miljoen Belgen sloegen op de vlucht naar o.a. het veilige Brabant. De Nederlandse regering verspreidde de vluchtelingen zoveel mogelijk over heel Nederland.

Voetbalvereniging De Valk tijdens mobilisatie 1914-1918.

De Valk: Wisselend succes tussen de 1e en 2e wereldoorlog

In verband met de oorlog vindt er een aangepaste/nood competitie plaats. De Valk speelt in de 1e klasse maar moet het aan het eind van de oorlog zich terugtrekken uit de competitie vanwege de grote malaise. Na 1918 komt het competitievoetbal weer moeizaam op gang. De Valk moet opnieuw ingedeeld worden en behaalt het afdelingskampioenschap bij de Brabantsche bond. De vereniging stap over naar de landelijke bond en speelt vanaf met ingang van 1919/1920 in de zuidelijke 2e klasse.

1924 Kampioen 2e klasse: De Valk promotie naar de 1e klasse.

Vrijwel vanaf de oprichting speelt De Valk op een terrein aan de Leenderweg en komt het in het seizoen 1924/1925 uit in de 1e klasse. Daarin eindigt het op een meer dan verdienstelijke vijfde plek tussen diverse gerenommeerde teams als PSV, MVV en Willem II. Binnen een paar jaar switcht De Valk van de 2e naar de 1e en weer terug. Sinds 1929 heeft het sportpark een hoofdtribune met 900 plaatsen.

1930 Kampioen De Valk der 2e klasse B. Hier gemengd met tegenstander PSV.

Tot aan 1932 zijn de sportieve prestaties van De Valk variabel. Het ene jaar speelt het in de 1e klasse en het volgend jaar terug naar de 2e klasse zuid. In het seizoen 1931/1932 moet de geel/zwarte formatie opnieuw degradatie wedstrijden spelen nu tegen BVV en Bleijerheide die het uiteindelijk verliest. Daarna is de 2e klasse voor vele jaren de plaats waar binnen de club haar wedstrijden speelt.

1939. Staand: Hendriks, Jan Verdonk, Giel Couwenberg, Leo Cox, Eugene Verhoeven, Nes Baeten, Wim Baeten en Gerrit van Dooren. Zittend: Marinus Schijvens, Piet Lavrijssen en Wim van Gerwen.

1940-1945: De 2e Wereldoorlog.

Door de mobilisatie organiseert de KNVB voor het seizoen 1939/40 een noodcompetitie. Als de Duitsers in mei 1940 ons land binnenvallen, wordt die noodcompetitie gestaakt. Tijdens de oorlog wordt er wel gevoetbald. De Duitsers verbieden de confessionele bonden en verplichten alle clubs te spelen in de competitie van de NVB, de K van Koninklijke moest worden verwijderd. Ook in de hectische jaren 1944/1945 wordt er niet in competieverband gevoetbald. Deels omdat de bevrijders de zuidelijke Nederlanden hadden bereikt en de Duitsers zich fel bleven verzetten, deels door de hongerwinter.

1944: Gevechten aan de rand van Valkenswaard.

Ineens komt de oorlog heel dichtbij in Brabant,als op zondagmiddag 17 september 1944. Amerikaanse parachutisten vechten voor de bruggen bij Veghel, Son en Grave en er een enorm grondleger klaar stond voor de grote aanval richting Valkenswaard. Meer dan driehonderd Britse kanonnen openen het vuur op de Duitsers die zich ten zuiden van Valkenswaard, langs de weg, hebben ingegraven. Het bombardement is zwaar. Tegen de avond bereiken de Britse troepen de rand van Valkenswaard. Rond acht uur zijn ze door het dorp en staan ze aan de noordkant. In het postkantoor vestigen ze hun hoofdkwartier. Ze besluiten voor de avond en nacht halt te houden. Dag 1 van Market Garden zit er op. De eerste Brabanders zijn bevrijd, maar het is nog lang geen vrede. Het De Valk-complex aan de Leenderweg is door de Engelse bevrijders in gebruik tot in april 1945.

De sigarenindustrie sponsort de sport.

De club bestond bij de gratie van de sigarenindustrie in Valkenswaard. Er waren in 1935, 15 sigarenfabrieken en 22 kleine bedrijven. Het inwoners aantal is 10.000 daarvan werkten er 2900 in de tabaksindustrie. Aan deze cijfers kan wel worden gezien de opkomst van de sigarenindustrie en dat bijna 1/3 van de totale Valkenswaardse bevolking hierin werkzaam is geweest. Hofnar steunde de vereniging, in het eerste elftal speelden vijf sigarenmakers. Na 1950 liep het aantal fabrikanten sterk terug en bleven gekende merken zoals Willem en Hofnar over. De tabaksfabrikant Willem II stak geld in, die andere plaatselijke vereniging, de katholieke amateurclub RKSV Valkenswaard. Tussen deze twee voetbalclubs bestond een jarenlange sportieve rivaliteit maar ook een sociaal/maatschappelijke geschil. Het werd katholieken toch vooral afgeraden, om te gaan met niet religieuzen. Zo werden boodschappen gehaald bij geloofsgenoten. Overigens was dit ook een landelijk verschijnsel.

1951. Een vriendschappelijke wedstrijd Charleroi – De Valk

Betaald voetbal in Valkenswaard.

In het voorjaar van 1955 werd De Valk weer kampioen van de 2e klasse zuid. Nu volgt wel promotie naar de 1e klasse maar besluit het bestuur om zich in te schrijven bij de KNVB voor het betaald voetbal. De Valk krijgt een licentie en maakt, net als 80 andere verenigingen de overstap en wordt semi-professioneel. De spelers van De Valk voetbalden voor een minimaal contract. Ze ontvingen jaarlijks een vergoeding van zeshonderd gulden. In het eerste jaar, seizoen 1955/1956 , weet De Valk zich met een middenpositie op het nippertje te plaatsen voor de 1e divisie. De verenigingen die net onder de streep stonden kregen enkele reis naar de 2e divisie.

Betaald voetbal programma blaadje van FC Hilversum

In de seizoenen 1957/1958 en 1959/1960 weet de De Valk de subtop aan te tikken met een fraaie vierde en een vijfde plek. Maar aan het eind van het seizoen 1960/1961 was het afgelopen met het betaalde voetbal in Valkenswaard. Met zestien punten uit 34 wedstrijden eindigde de club als laatste in de 2e divisie en ontkwam niet aan de sanering van de KNVB. De laatste profwedstrijd speelt De Valk thuis op 4 juni 1961 tegen Roda Sport eindstand 3-5. Met het laatste doelpunt van Miel Pijs voor zijn club in het betaalde voetbal.

Het bestuur probeerde wanhopig geld binnen te halen maar ook de nieuwe trainer Oliver Gaspar kon de vereniging niet redden. Wel kon de vereniging schuldenvrij vertrekken naar de amateurs middels de verkoop van sterspeler Miel Pijs aan PSV.

Clubicoon: Theo Smolders

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is 431.jpg

De Valk speelde slechts een marginale rol in de historie van het betaalde voetbal, maar het leverde sommige clubiconen eeuwige roem op. Theo Smolders, landelijk een anonieme speler, maakte twintig jaar deel uit van de selectie. Hij was tijdens het profavontuur de aanvoerder. Een rustige man, die nooit bij conflicten was betrokken en gedurende zijn voetbalcarrière maar één officiële waarschuwing kreeg. In mei 1959 werd Smolders gehuldigd vanwege zijn vijfhonderdste wedstrijd in het eerste elftal. Ook na de terugkeer naar de amateurs bleef hij een vaste kracht.

Cor van den Akker: Kunstschilder en doelman.

Keeper Cor van den Akker kwam als enige speler van De Valk uit Eindhoven. Hij speelde daar met zijn neven Jo en Frans Tebak bij de gelijknamige club, maar de Belgische gezelligheid in Valkenswaard sprak hem meer aan. Van den Akker was de zoon van een slager, runde een kruidenierszaak op het Gerardusplein in Eindhoven en exploiteerde café De Punt in Elsloo. Uiteindelijk werd hij niet beroemd als doelman, maar als kunstschilder. Als keeper won hij wedstrijden en maakte hij afschuwelijke blunders. Zijn schilderijen hangen nog steeds in diverse musea.

Clubicoon: Miel Pijs ook oranje international

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is 435.jpg

Miel Pijs is geboren op 22 augustus 1941 te Valkenswaard en is één van de grootste talenten die De Valk in de afgelopen eeuw heeft voortgebracht. De verdediger van origine, die later ook op het middenveld goed uit de voeten kon, bracht het tot international. Technisch begaafd, maar ook spijkerhard. Als jeugdspeler bij De Valk stond hij bekend als een groot talent. Hij zou tot aan zijn twintigste aan de club verbonden blijven. Tijdens het jaarlijkse ir. Otten toernooi van PSV werd Pijs in 1958 verkozen tot beste speler. Het duurde nog ruim twee jaar voordat PSV hem overnam. Pijs begon zijn professionele loopbaan in de tweede divisie. “Op een gegeven moment kreeg ik van een bestuurslid van De Valk een enveloppe met zeshonderd gulden. Het salaris van twee maanden. Ik was de koning te rijk.”

Miel maakte in november 1965 tijdens het WK-kwalificatieduel uit met Zwitserland zijn debuut. De kleine karaktervoetballer bracht het tot acht interlands: “Het Nederlands elftal is voor mij de kroon op mijn loopbaan geweest”, aldus Pijs.”Zonder Oranje was mijn carrière niet geslaagd. Mijn enige interlanddoelpunt maakte ik in 1966 tegen Hongarije in de debuutwedstrijd van Johan Cruijff.”

Twee clubiconen: Feijenoorder Coen Moulijn en Miel Pijs. Zeist training interland 3 nov. 1965.

Toen De Valk in 1961 na zes seizoenen betaald voetbal noodgedwongen terugkeerde naar de amateurs, vertrok Pijs naar PSV. Ir. Otten, president-commissaris bij Philips en beschermheer van De Valk, ‘regelde’ dat PSV een transfersom betaalde van 38.000 gulden (ruim 17.000 euro) waarmee de geelzwarten schuldenvrij bij de amateurs konden starten. Vanuit Valkenswaard vertrokken in die tijd iedere thuiswedstrijd van PSV enkele honderden supporters richting Frederiklaan om hun ‘local hero’ aan te moedigen.

1961. De Valk tijdens het laatste seizoen betaald voetbal . Staand: Toon Geldens, Theo Smolders, Jan Seuntjens, Fons Maenen, Piet Versteegden, Jan Louwers. Zittend : Harry Rijkers, Harrie Adriaans, Toon Vereijken, Fons van den Brandt, Miel Pijs.

Miel Pijs opende vervolgens een sportzaak in Valkenswaard. “Om geen klandizie te verliezen moest ik uitkijken dat er in de winkel niet teveel geel/zwart hing want dan kwam hierover gegarandeerd een boos telefoontje uit de richting van SV Valkenswaard. Daarom ben ik hier nooit trainer geworden , ondanks mijn Oefenmeester I-diploma. Ik moest neutraal blijven.” Bron: het Eindhovens dagblad 10-04-2009

De Valk: Het voetballeven na 1961.

Valkenswaard heeft intussen 31 duizend inwoners en niemand denkt nog met weemoed terug aan het avontuur in het betaalde voetbal. Er is een Valkerijmuseum en de tijden dat de stad ruim honderd sigarenfabrieken telde, is voorgoed voorbij. Daarvoor is het Sigarenmakerij Museum in de plaats gekomen. Met de voetbalclub is het gelukkig goed afgelopen. Twee jaar na het gedwongen vertrek uit het profvoetbal werd De Valk op 20 juli 1963 kampioen van Nederland bij de zondagamateurs. Anno 2000 speelt De Valk nog altijd op hetzelfde terrein, al is de ingang verplaatst en is de naam van het complex nu Het Valkennest. De stenen muur en de oude kassahokjes van de oude ingang staan er ook nog altijd, evenals de gerenoveerde tribune.

Unieke beelden uit het seizoen 1937/1938. De Valk- ESV.

Sportpark ‘Het Valkennest’ . Voetbalvereniging De Valk.