TOP Oss

Gelegen in de Maasdelta ligt de stad Oss. Het is een van oudsher door rivier overstromingen vruchtbaar landbouwgebied. Vee en vlees, melk en boter zijn de levens aderen. Zij zouden later de basis vormen voor een belangrijke industrie. Wereldleiders  Unilever en  AkzoNobel vinden hier hun oorsprong. Het is in deze omgeving waar tieners zoals Toon Steinhauser en Piet en Cor van Schijndel opgroeiden. Ter ontspanning en vertier trapten ze na schooltijd op het Jurgensplein tegen een bal. Voetbal was begin 1900 in opkomst evenals de vele voetbaldromen die opbloeiden en weer verdwenen. Niet bij onze drietal die met Martinus Vorstenbosch besloten een vereniging op te richten. De clubnaam werd K.M.D.-Klein Maar Dapper en er werd gespeeld op braakliggende terreinen tegen andere buurtjongens.

Hierboven één van de eerste foto’s van een eerste elftal van T.O.P. Staand: voorzitter Martinus Vorstenbosch, een der oprichters en schoonvader van SP-er Jan Marijnissen, aanvallers Piet van Schijndel, Albert Hendriks, Ienus Schuijers, Adje Timmermans en Piet vd Leest. Knielend: middenvelders Harry Driessen, Cees Pince v/d Aa en Gerrit van Geffen. Liggend: verdediger Leo Bolwerk, keeper Jan Donkers en verdediger Jo van Lamoen. De foto is gemaakt op het veld aan de Molenstraat, gelegen achter Hotel De Schuur en naast Bioscoop De Luxor.

Ergens in Oss, rond 1920, lopen jongelui op weg naar het voetbalveld. Wie zijn het en tegen wie wordt er gespeeld ? Ze lopen niet terloops maar doelbewust met bruine kicksen om de nek.

De wedstrijden werden onderling geregeld en van enige structuur was nauwelijks spraken. Alras veranderde dat na contacten buiten de regio. Er werd een beroep gedaan op regionale en kerkelijke bonden. Het is ook in 1929 dat de Nationale Voetbal Bond na 40 jaar haar naam een koninklijk tintje mocht geven, de KNVB. Het voetbal werd een serieuze vrijetijds besteding en in 1930 moest Klein Maar Dapper haar naam veranderen. Voetbal club KMD was al elders in gebruik en de keuze viel op sportvereniging ‘Tot Ons Plezier afgekort tot S.V. TOP.

Leden contributiekaart van Piet v/d Boogaard, seizoen 1931-1932, wonende in Megen.

Op 7 mei 1930 speelde TOP haar eerste competitie-wedstrijd, op een veld aan de Molenstraat, achter Hotel van Welten, naast de bioscoop. Het was een kale ongelijke oppervlakte, voorzien van zand met af en toen een plukje gras. Bij een thuiswedstrijd worden de doelpalen opgehaald bij bakker Toontje van Bergen, toen wonend in de Nieuwe Brouwerstraat. TOP komt in seizoen 1930-1931 uit met 2 teams in de 1e klas maasbuurt / onderafdeling. Het 1e elftal promoveert dat jaar naar de derde klasse KNVB en daar zal het de komende jaren blijven.

Uit de nieuwe Tilburgsche Courant van maandag 5 juni 1939.

Het eerste kampioenschap voor TOP wordt in 1939 behaald in de derde klasse E. Om de overstap naar de tweede klasse te maken moest er afgerekend worden, in een nacompetitie met Nevelo uit Oisterwijk en Hero uit Breda. Dit werd een wedstrijd om des keizers baard. Beide ploegen waren al geplaatst en de promotie een feit.

1939. De benaming is incompleet. Bovenaan staand: 2e Bijkersma en uiterst rechts Jo Peters. Midden staand: 5e medeoprichter Cor van Schijndel, 9e Piet v/d Leest en 11e Dick Hubertus. Vooraan zittend: Adje Timmermans, medeoprichter Piet van Schijndel, NB, Doelman Jan v/d Akker en Mighel v/d Hurk.

De donkere veertiger jaren.

Het waren donkere sociaal-maatschappelijke tijden met de opkomst van het Duits nationaal/socialisme. Het is crisis in Europa en in Nederland waren er veel werkelozen. Onder aanvoering van Hitlers nazipartij wilde Duitsland de alleen heerschappij over Europa. Nederland probeerde zich daartegen te wapenen. Langs de grens en bij de rivieren werden barricades gelegd. In september 1939 nam de Militaire Overheid het Gemeentelijk Sportpark in Oss aan de Berghemseweg in beslag.

Eind augustus 1939 werd de dreiging van een oorlog in Europa steeds groter en op 28 augustus kondigde de Nederlandse regering de algemene mobilisatie van leger en vloot af. Omdat er ook veel voetballers tussen de 20 en 35 jaar werden opgeroepen en de treinverbindingen waren ontregeld besloot de KNVB de voor 3 en 10 september vastgestelde wedstrijden uit te stellen. 

Krantenbericht van 28 augustus 1939 over het uitstellen van het begin van de competitie in verband met de toenemende dreiging van een oorlog in Europa

De KNVB nam op 9 september 1939 het besluit een Noodcompetitie in te stellen ter vervanging van de reguliere competitie. In de Noodcompetitie werden de ploegen meer naar geografische ligging dan naar sterkte ingedeeld, er was er geen promotie en degradatie mogelijk, en konden er geen protesten op beslissingen van scheidsrechters worden ingediend. De competitie begon op 24 september, een week later dan de reguliere competitie had moeten beginnen. TOP zat in de 2e klasse B bij o.a. Helmondia, VVV en Wilhelmina . De competitie was enkele wedstrijden van het einde toen op 10 mei 1940 het Duitse leger in Nederland binnenviel. De competitie kwam enkele weken stil te liggen, maar werd eind mei alweer hervat. Alles was ontregeld maar onder druk van de bezetter moest het leven er ‘normaal’ uit zien.

1943. Bord met verbod toegang Joden, kantooringang van Zwanenbergs Conservenfabrieken, Oss

Na het afkondigen van de Uitzonderingstoestand in Nederland door de Duitse bezetters op 5 september 1944, besloot de KNVB de competities stil te leggen. De jaren 1940-1945 vormden ook bij TOP een trieste periode waarbij twee spelers, Pince v/d Aa en Hugo Brinkman, bij oorlogshandelingen blijvend invalide raken.

Twee situaties met de blauwe lijn in september 1949 en later in het najaar van 1949 de rode lijn in Nederland. De bevrijders zijn op 7 december 1944 ongeveer twee maanden in Nederland. Iedereen hoopte dat ons land snel bevrijd kon worden, maar dat valt een beetje tegen. De bevrijders hebben delen van Limburg, Brabant en Zeeland bevrijd, maar het grootste deel van het land is nog in handen van de Duitsers. 

De algehele bevrijding komt dichterbij

Een ontstond een wonderlijk tweeslachtig beeld, de zuidelijke provincies zijn bevrijd. Terwijl er elders in het land nog volop wordt gevochten, speelden geallieerde soldaten op 14 oktober 1944 een benefietwedstrijd tegen een combinatie uit Oss. Plaats van deze gedenkwaardige match is het gemeentelijk sportpark aan de Berghemseweg.

Een fragment uit het dagblad de Sirene van 17 oktober 1947.
Jongens voetballen, meisjes dansen na bevrijding Oss | Foto | AD.nl
Voetballers van vv OSS en sv TOP en een elftal van Engelse militairen die op 14 oktober 1944 tegen elkaar speelden op het sportpark.

Het Royal Airforce team bestond uit: Spencer (keeper), Dauber, Spiking, Percival, Waddell, Shepherd, Martin, Levy, Phillips, Conve en Taylor. De opbrengst van de wedstrijd was ongeveer fl. 3.300,- en bestemd voor oorlogsgetroffenen uit Oss.

Aandacht voor die andere oorlog.

Op zondag 28 september 1947 speelt TOP een benefietwedstrijd tegen het team “De rest van Oss” uitslag 2-2 . De opbrengst gaat naar onze soldaten in Nederlands-Indië . Het werd georganiseerd door de band Nederland-Indië en Katholiek Thuisfront M.O.O. Oss. 

1947. TOP – De rest van OSS. links aanvoerder Adriaan vd Donk, keeper Pietje Gremmen, NB, Albert van Bergen, Toontje van Orsouw, Martien van Bergen, Bijkersma, Gerrit Princen, van Gerven, Wim Wijnen, Adje Timmermans.

S.V. TOP op kampioen vleugels.

Vele jaren speelt de club bovenin mee om het kampioenschap. De ontlading is groot wanneer in 1949 eindelijk de titel werd behaald in de 2e klasse A. Een terugblik naar een belangrijke wedstrijd op 30 januari 1949.

1949: TOP – DESK 2-0 Links staat Jan v Buel, verblind door de zon. Helemaal rechts staat Adriaan v/d Donk met voor hem Wim Wijnen.

Op de onderstaande foto zien we de lange mouwen en de dikke jassen van de toeschouwers. TOP speelt de belangrijkste thuiswedstrijd aan de Heescheweg tegen haar grootste concurrent VV DESK uit Kaatsheuvel. Voor volle tribunes, met een gemiddelde dat jaar van 2500 toeschouwers, maakt de TOP selectie zijn verwachting waar en schakelt opponent DESK uit voor de titel. Trainer Janus Spijkers uit Tilburg was, in de nacompetitie die volgde, niet bij machte zijn team opnieuw op scherp te zetten. Het 2e klasse kampioenschap kon net niet worden verzilverd met promotie naar de 1e klasse.

30 januari 1949. TOP : staande: A. van Orsouw, A. van der Donk, W. Wijnen, J. van Schijndel, P. Gremmen, M. van Bergen, J. van Buul en T. Zwiers. Zittend: J. Vos, A. van Orsouw, G. Princen, J. van Gerwen en A. van Bergen.

1955: Tot Ons Plezier en het semi-profavontuur.

In de jaren ‘50 draait TOP in de subtop mee. Het bestuur heeft een positieve kijk op de toekomst want wanneer de KNVB de deuren voor de clubs opent, voor een betaald voetbalcompetitie, besluit de vereniging een proflicentie aan te vragen. Men wil niet achter te blijven bij de andere 15 clubs uit de Brabantse provincie. Een tikkeltje overmoedig wellicht maar met lef gekozen.

Het eerste jaar als semi-profclub speelt TOP in de 1e klasse C. Het sportpark aan de Heescheweg beschikt dan over onoverdekte tribunes met grotendeels staanplaatsen. Het betaald voetbal is met ongeveer 80 verenigingen willekeurig ingedeeld in vier eerste klassen. Het seizoen 1955/1956 laat een TOP selectie zien die van de dertig wedstrijden er vijf weet te winnen, vijf gelijk speelt en twintig verliest. Zwartemeer doet het nog minder en zo eindigt TOP op een voorlaatste plaats. Met UVS uit Gouda en DHC uit Delft degradeert TOP. Positief is de publieke belangstelling want regelmatig zitten er bijna 5000 toeschouwers op het sportpark.

TOP-speler Jan Huinink maakt het de keeper lastig in een competitiewedstrijd op eigen veld in 1955/ 1957 . Tegenstander onbekend.

De KNVB competitie wordt heringedeeld in een eredivisie, 1e divisie en twee 2e divisies. TOP mag in het seizoen 1956/1957 in de 2e divisie B gaan spelen. Opnieuw levert de club een achterhoede gevecht en weet het van 28 wedstrijden tegen het Goudse ONA, de Valk uit Valkenswaard en NEC uit Nijmegen er maar drie te winnen. Met een doelsaldo van 42 voor en 90 tegendoelpunten speelt TOP de kraaienmars. Het bestuur heeft hoog ingezet maar na twee roemloze seizoenen keert club vrijwillig terug naar de 2e klasse der amateurs. TOP uit Oss is de eerste van de tachtig profclubs die haar licentie terug geeft aan de KNVB.

Jan Huinink en Jan Ruijs en de gemoedelijke sfeer

Het is moeilijk geweest om een goed beeld te krijgen van TOP uit Oss gedurende de semiprof tijd 1955-1957. Elftalfoto’s, spelersnamen zijn beperkt te achterhalen. De vraag of het te maken heeft met de magere prestaties worden deels bevestigd door Jan Huinink, stopperspil in die tijd. ‘Het viel allemaal niet mee. TOP was een kleine club die grote moeite had om sponsors te vinden. Nu is dat in feite nog altijd zo”. “Het was wellicht anders gelopen als shirtreclame in de jaren vijftig was toegestaan”, meent ex-doelman Jan Ruijs. “Ik werkte bij tapijtfabriek Desso, de baas was meneer Desseaux, hij wilde TOP best sponsoren, maar dan wel met de naam van zijn bedrijf op het shirt. Dat mocht echter niet, shirtreclame was destijds verboden. Wij waren een gemoedelijke/kameraadschappelijke club en moesten het vooral hebben van vrijwilligers. Daarbij hadden we twee fantastische bestuurders, de heren Den Dikken en Van Veldhoven die veel voor TOP hebben betekend.” Jan Huinink zegt, “De club werd gedragen door leden die gezelligheid hoog in het clubvaandel hadden. Zo was het zondagavond beregezellig in café De Schuur in het centrum van OSS, ook bij verlies. De geïnde premie van 7,50 was er dan ook in een mum van tijd doorheen”.

Het ontbreken van namen en rugnummers heeft dus eigenlijk niets te maken met slordigheid of onvermogen. Het doet eerder denken aan een heerlijke avond met een goede maaltijd, gezellige gesprekken en dansbare muziek waarna er de volgende ochtend met een zekere spijt wordt geconstateerd dat niemand foto’s heeft gemaakt.

Uit het Parool 15 mei 1957
Rond 1960. sv Top – De Valk 2-0 . 2500 toeschouwers die vanaf het Vierhuuske door de Kortfoorstraat naar het sv Top veld liepen. Rechts naast de doelpaal Noud van Beek.

In 1991 keert TOP terug in het betaalde voetbal. Een marktonderzoek wijst uit dat er voldoende draagvlak is. Ook de KNVB ondersteund de overgang naar de eerste divisie omdat aan alle voorwaarden, zowel sportief als financieel, kon worden voldaan. Het bestuur wist de leden ervan te overtuigen dat TOP (opnieuw) de stap naar het betaalde voetbal wilde maken. De leden in de vergadering stemmen toe. 

Mijn speciale dank aan dhr.. Gerrie van der Heijden (Oss)voor de clubinfo.