Stormvogels

De IJmuiden voetbalvereniging Stormvogels, is een voormalige betaald-voetbalclub uit IJmuiden. De club is opgericht op 1 juni 1912 en speelde op Sportpark Zeewijk in IJmuiden. De club is ontstaan binnen een steeds groter wordende dorpse gemeenschap aan zee.

1912. IJ.V.V. Stormvogels. Mogelijk de oudste afbeelding van de vereniging.

Het vissersdorp.

De geur van de visafslag en de zilte zeelucht hing in het dorp en de kleding van de bevolking toen in 1848, nog lang voor het graven van het Noordzeekanaal, de journalist Simon Vissering, een reisartikel publiceerde. Hij beschreef een bootreis over het IJ vanaf Amsterdam De journalist noemde het eindpunt ‘mond van het IJ’. Nadat het kanaal in 1876 voltooid was, werd het dorp als eerbetoon aan de journalist, IJmuiden genoemd.
Het vissersdorp bestond in die tijd uit 32 straten en stegen. Ontspanning voor de jeugd was er op straat en bestond uit touwtjespringen, knikkeren, tollen, hinkelen en hoepelen. De jongens vermaakte zich met vliegeren en als ze een bal bemachtigen konden gingen ze voetballen op straat. De straat was aan hen of een enkele een hondenkar. In dit dorp aan de rand van de duinen bestonden reeds twee voetbalclubs IJ.F.C. en IJ.V.V. Zij speelden nog niet in bondsverband en dat werd het volgende doel. In het zaaltje De Outenaar gelegen aan de Enschedéplein in Oud-IJmuiden was de onderlinge verstandhouding goed en zo stonden zij aan de wieg van ‘Stormvogels’. De club begon in de 1e klasse van de Noordhollandsche Voetbalbond, maar klom na vier gespeelde seizoenen al snel op naar de 2e klasse van de Nederlandse Voetbalbond.

1919 De tribune van de Stormvogels tijdens de wedstrijd tussen de Stormvogels en EDO.

Fragment uit de film ‘Even Omzien’ deel 1: Het 10 jarig bestaan IJVV Stormvogels, het 1e elftal speelt tegen “Michels’ oude garde” op za 22 aug 1922 muziekkapel Concordia speelt onder leiding van Sam Vlessing, trekpleisters waren de keeper Jan Bremer en de speler “witte” Jan Blinkhof.

Debutant Stormvogels behaalt haar eerste kampioenschap

In het seizoen 1923/1924 wordt de titelstrijd in de 1e klasse west al vroeg een tweestrijd tussen de verrassende debutant Stormvogels en Sparta dat na een aantal mindere jaren weer terug is aan het front. Stormvogels speelt inmiddels op een nieuw terrein De Kikvorsch. De club neemt in het vroege voorjaar een voorsprong van twee punten, als Sparta een nederlaag lijdt tegen HBS. Deze voorsprong geeft het elftal uit IJmuiden niet meer uit handen. In de uitwedstrijd tegen Blauw Wit wordt de titel een feit.

Stormvogels bestuur en spelers vieren het kampioenschap van 1923. Onderaan in het midden Gerrit Visser.

Omdat het succes van Stormvogels vooral gebaseerd is op een ongebreidelde werklust wordt er van de ploeg niet veel verwacht in de kampioenscompetitie. Maar die basis blijkt voldoende om tot het laatst met Feijenoord om de titel te strijden. Uiteindelijk blijkt de vroeg opgelopen nederlaag tegen Be Quick fataal. Het uitgespeelde Stormvogels moest toezien hoe Feijenoord de laatste twee wedstrijden wint en daarmee de titel opeist.

Gerrit Visser: de eerste voetbalprof van Nederland.

Clubicoon: Gerrit Visser overal inzetbaar.

Gerrit Antoon Visser is geboren op 2 februari 1903 te Nieuwendam. Het is een klein dorp onder de rook van Amsterdam. Vanaf 1920 heeft hij een vaste plaats in de voorhoede van Stormvogels en speelt op alle posities. Gerrit kwam van 1920 t/m 1925 uit voor Stormvogels. In een interview met het Haarlems dagblad vlak voor zijn emigratie naar Amerika in 1925 blikt Gerrit terug. ‘Ik leerde echt voetballen op mijn vijftiende bij trainer Piet Verwoerd bij Sparta een klein clubje uit de buurt. Bij Stormvogels zagen ze in mij een doortastende aanvaller en werd uitgenodigd voor een oefenwedstrijd. In deze proeve stond ik rechtshalf tegen Kees Oldenburg die op 14 maart 1925 éénmalig voor het Nederlands elftal zou spelen. De keuzecommissie van de NVB inviteerde mij voor mijn debuut op 23 maart 1924 voor het Nederlands elftal tegen België. “

“Het was een nerveus debuut maar in de halve finale van het Olympisch toernooi tegen Uruguay ging het een stuk beter al werden we door een dubieuze penalty met 1-2. verslagen. Drie vriendschappelijke duels heb ik gespeeld en de overige vier interlands waren op de Olympische Spelen van 1924 in Parijs. Eénmaal wist ik te scoren en wel op 27 april 1924 tegen België” De prestaties van het Nederlands elftal waren heel matig. Daar heeft Visser wel een verklaring voor: ” Er werd weinig centraal getraind. Geoefend op standaardsituaties zoals corners en vrije trappen zat er al helemaal bij.”

Het Nederlands elftal voor de interland België – Nederland (1-1), gespeeld op 27 april 1924 op het Beerschot-terrein te Antwerpen. Staand: Grensrechter Vuijk, Gerrit Visser, Evert van Linge, Ber Groosjohan, Harry Dénis, Gejus van der Meulen, Albert Snouck Hurgronje, reserve-doelman Jan de Boer, reserve Eef Ruisch en Kees Pijl. Beneden: Peer Krom, Hans Tetzner, Jan de Natris en André le Fèvre. Nationaal Archief.

Gerrit kijkt, aan het einde van het gesprek, vooruit en verteld over het werk in Amerika. “Ik ga als vertegenwoordiger voor Nederlandse vissersbedrijven werken en proberen vis aan de man te brengen. Daar zal ik het druk genoeg mee hebben zodat er voor voetbal weinig tijd zal zijn.” “Stormvogels ga ik wel missen want dat zit in mijn hart en nieren”. Toch zou Gerrit Visser in februari 1926 al voor de Amerikaanse club Bethlehem Steel F.C. in de American Soccer League. In 2007 ontdekte  sportgeschiedenis.nl dat Visser in Amerika betaald werd en daarom de eerste Nederlandse professionele voetballer is. Gerrit Visser overleed op 3 december 1984 te Wenatchee , Washington, USA,.

Stormvogels behaalt in 1926 haar tweede kampioenschap

Albumplaatjes - The Vittoria Egyptian Cigarette Company (Rotterdam) - Boekelaar, Stormvogels, IJmuiden
1931. K. Boekelaar

Sparta wordt in de media al bijna naar het kampioenschap seizoen 1925/1926 geschreven, als de Rotterdammers begin februari het uitduel tegen Stormvogels met 4-0 wint. In punten staan beide teams nog wel gelijk, maar Stormvogels heeft alleen nog lastige uitduels te spelen. Ook VOC doet aanvankelijk mee in de titelstrijd, maar is slordig. Sparta pakt daarna een voorsprong op Stormvogels, maar loopt zelf ook schade op bij ‘t Gooi, waardoor de thuiswedstrijd tegen de club uit IJmuiden plotseling van essentieel belang is. In een kwalitatief matig duel wint Stormvogels verdiend, waardoor het de titel voor het grijpen heeft. En dat doet het ook. Op bezoek bij ‘t Gooi neemt de ploeg al snel een 2-0 voorsprong en hoewel het na rust nog even spannend wordt houdt Stormvogels stand en pakt na 1924 de tweede afdelingstitel.

7 maart 1926: Broek, Karel Haak, W. Koster, doelman Jan Thijssen, Snoeks, Kees Oldenburg, Houtkamp, Blinkhof, Bakker, Struys en K. Boekelaar. In deze wedstrijd te Hilversum werd Stormvogels kampioen. ’t Gooi- Stormvogels 1-2.

In de kampioenscompetitie begint Stormvogels met een verdienstelijk gelijkspel tegen de latere landskampioen SC Enschede, maar verliest het de volgende twee duels , waardoor de landstitel al vroeg uit het zicht verdwijnt. Alleen het thuisduel tegen Be Quick levert een zege op. Het seizoen 1926/1927 zou bijna opnieuw een titel hebben opgeleverd, maar Ajax was nipt de sterkste. De videobeelden van Stormvogels- Ajax 1-2 met de vele juichende Amsterdammers zijn vanuit Ajax perspectief gefilmd. In 1927/1928 valt de club ver terug en weet zich nipt te handhaven in de 1e klasse maar een smadelijke nederlaag van 9-1 nederlaag bij ZFC dreunt lang na.

Fragment uit het Haarlem’s Dagblad van 16 januari 1928

Ook in het navolgende seizoen 1928/1929 hangen de spelers, nog net niet in de touwen en blijft het nipt in de 1e klasse maar de vraag rijst ‘voor hoe lang’? Het antwoord laat een aantal sportieve jaren op zich wachten. In IJmuiden is men mild te spreken over de Vogels waar de middelmaat als redelijk word gezien. Deze opvatting is niet vreemd want het kleine dorpje aan zee speelt nog steeds in de top van het vaderlandse voetbal. Na de jaren van beproeving er is dan plots het seizoen 1932/1933.

1931 Stormvogels Staand: K v/d Steen, T. Prins, Ketting, P. Plokker, W. v/d Velde, doelman J. de Waard en H. Effern. Zittend: W. Koster, J. Tol , K. Boekelaar en K. Haak.

De ontlading is groot als er na een perspectiefvolle serie het kampioenschap met ruime voorsprong op clubs zoals Ajax en Sparta wordt binnengehaald. In de nacompetitie om het Nederlands kampioenschap weet Stormvogels mooie resultaten te halen met 2 x winst op PSV maar ook 2 x verlies tegen de latere landskampioen Go Ahead uit Deventer.

Zondag 11 december 1932. Ingekleurde spelsituatie Stormvogels- FC Hilversum 1-1 . Op een keihard winters speelveld waar goed voetbal onmogelijk was maakte Foppe Huizinga via een penalty 0-1. Dit nadat Karel Haak hands had gemaakt. Met nog een kwartier te spelen passeerde De Waard keeper Bottenberg. Eindstand 1-1.

Een volgende vraag dient zich aan: waar zit toch de magie dat een vissersplaatsje met een paar duizend inwoners zo leidend is in zo een populaire sport ? Het moet iets te maken hebben met vis want Stormvogels komt ongeveer voort uit de vishallen en de frisse zeelucht.

September 1935. Stormvogels wint het Spaernebeker toernooi. HFC Haarlem-voorzitter van Balen Blanken overhandigt de beker aan aanvoerder Karel Haak.

Tot aan de 2e wereldoorlog vallen er nauwelijks hoogtepunten te melden maar is het handhaven op het allerhoogste traptrede van het Nederlandse voetbal natuurlijk wel een fraaie prestatie. Wel werd in september 1935 het prestigieuze Spaernebeker toernooi in Haarlem gewonnen na een serie tegen drie andere 1e klassers. De eerste wedstrijd tegen het sterke Heracles werd met 6-2 gewonnen en Velocitas versloeg streekgenoot HFC Haarlem met 4-3. De finale was tegen Velocitas uit Groningen-stad. Dit was een wedstrijd die er nooit één werd. De Groningers werden met 5-0 kansloos naar huis gestuurd.

1937. Clubicoon W.Koster en gezin gehuldigd in verband met zijn 250ste wedstrijd voor De Stormvogels.

De 2e wereldoorlog rondom het Noordzee kanaal.

In de oorlog verplichte de bezetter de Nederlandse Voetbal Bond om de organisatie van alle regionale en christelijke bonden centraal te regelen. Sommige bonden wilden de competitie tijdelijk stopzetten in afwachting van de bevrijding. De Duitsers echter wilden dat het dagelijkse leven zo ‘gewoon’mogelijk doorging. Tijdens de bezetting werd er een noodcompetitie gestart omdat de verenigingen onderbezet waren. De mannen waren voor de arbeitseinsatz opgeroepen of ondergedoken.

Atlantikwall. Marine KüstenBatterie 81 “Heerenduin”

Langs de kust lag de Atlantikwall een verdedigingslinie aangelegd door de Duitsers mede door Nederlandse bunkerbouwers. Voor deze vesting werd een groot deel van de bebouwing van IJmuiden, Velsen-Noord en Santpoort opgeofferd. Bewoners moesten hun huis verlaten en vertrokken met hun huisraad op handkarren naar elders. Delen van de dorpen raakten ontvolkt en slechts enkele vaderlanders mochten achterblijven die op het gemeentehuis werkten. De tribunes en clubhuizen werden door de bewoners gebruikt om in de strenge winter de kachel te stoken. Zowel Stormvogels als V.S.V. uit Velsen moesten elders gaan spelen. Het totale gebied aan de monding van het Noordzeekanaal was oorlogsgebied want ook de geallieerden vielen de strategische ligging met bombardementen aan.

Herstart van de KNVB competitie.

Tot 1948 werd het EDO terrein in Haarlem de thuisbasis voor Stormvogels. De velden van Stormvogels en V.S.V., beiden gelegen tegen de duinrand zijn in de oorlog met de grond gelijk gemaakt door de Duitse bezetter. Direct na de oorlog wordt de competitie hervat maar zijn de resultaten mager. Het echte herstel komt aan het begin van de vijftiger jaren. In 1948 keren de clubs weer terug naar de gemeente Velsen, waar het gemeentelijk Sportpark Schoonenberg wordt geopend. Jaar na jaar wordt er gewerkt aan een moderne accommodatie en bij voltooiing heeft het 18.000 plaatsen, waarvan op één lange zijde zitplaatsen op een tribune gebouwd uit hout en staal. 

Suikerzakje: “Schoonenberg”

V.S.V. hield de boot nog even af en legt een eigen sportpark aan maar omdat deze niet geschikt is voor 1e klasse-voetbal strijkt de hoofdmacht toch neer op Schoonenberg. Aanvankelijk is het een bescheiden sportpark, maar omdat de publieke belangstelling toeneemt vindt er al snel een uitbreiding plaats. Schoonenberg bracht het eerste jaar in het seizoen 1948/1949 Stormvogels geen geluk want de club degradeerde naar de 2e klasse.

Sportpark in Hilversum op 27 september 1952. Spelmoment uit de wedstrijd ’t Gooi- Stormvogels 0-0 . Stormvogel speler schiet in de grond. Doelman Theo Mosterd van ’t Gooi kan de bal éénvoudig oprapen. Detail: Het houten schot zorgt dat de bal niet onder het net door kan.

Clubicoon: Piet Kraak gemaakt van Noord-Hollands hardhout.

Pieter Cornelis (Piet) Kraak is geboren op 14 februari te Alblasserdam. Hij was een visserszoon en werkte bij de IJmuiden visafslag. Daarnaast was hij politieman, handelde in verzekeringen (Voor braak, bij Kraak), was uitbater van een café in Utrecht en een restaurant in Zierikzee.

Piet Kraak was in zijn tijd een fenomeen. Hij keepte zonder handschoenen en had vaak een zonneklep op. Hij was snel, sterk en had een grote sprongkracht. Z’n katachtige reflexen en onmogelijke reddingen, soms afgewisseld met blunders, maakten hem populair bij het publiek. In tegenstelling tot de meeste andere keepers was hij geen lijnkeeper. Frans de Munck kon mooi duiken, maar Piet Kraak had dat niet nodig. Het hele strafschopgebied was van hem, de backs moesten daarbuiten voetballen. Daardoor werd hij nooit verrast. In een wedstrijd tegen Haarlem maakte hij een schitterende redding als volgt omschreven: “De door Wim Roozen ingeschoten bal lijkt onbereikbaar voor Kraak het doel in te gaan, maar door achterover over z’n kop te duiken, had hij de bal nog.”

20 maart 1949. ’t Gooi-Stormvogels 1-0. Piet Kraak, de geblesseerde 1e doelman van Stormvogels, geeft aanwijzingen aan zijn vervanger Hamers. Toch zal Hamers éénmaal worden gepasseerd door een doelpunt van Los. Dit was een degradatiewedstrijd voor beide clubs. Door het verlies van Stormvogels moesten zij nog een nacompetitie spelen voor handhaving in de 1e klasse. ’t Gooi wist door de 1-0 haar verblijf in de 1e klasse te prolongeren.
Piet verkoopt voor zijn café in Utrecht zijn voetbalkleding t.b.v. de slachtoffers van de overstroming in Tuindorp Oostzaan 1960

Piet Kraak stond erom bekend dat hij een harde keeper was tegen wie je maar beter niet kon oplopen. Hij was bikkelhard en stompte je zo voor je kop. Hij was de baas in het elftal en was niet altijd even prettig in de omgang. Als hem iets niet aanstond, dan kon hij tegenstanders hard aanpakken. Zo stompte hij eens met de ene hand de bal en met de andere een ZFC er vol op de kaak nadat die daarvoor in de wedstrijd een aantal keren vervelend was geweest. Zegevieren, altijd maar winnen, daar draait het in het leven om. De doelman kent geen enkel mededogen. Een tegenstander is een hinderlijke sta-in-de-weg in de strijd om het einddoel: de winst. Op 10 maart 1946 maakte hij in de eerste wedstrijd na de oorlog zijn interlanddebuut. Tegen Luxemburg werd het 6-2. In het totaal speelde Kraak 33 interlands waarvan een drietal op de Olympische spelen van 1948 en 1952. Na de nederlaag tegen België op 19 oktober 1952 was het gedaan met zijn interlandloopbaan want het verlies werd Piet aangerekend.

Zijn uittrappen waren ver en vaak goed geplaatst. “Hij trapte de bal uit op kniehoogte en de bal kwam bij de speler terecht voor wie hij bedoeld was. Ook had hij een luide stem, waarmee hij z’n medespelers aanwijzingen gaf. “Kraak gaf geen aanwijzingen, het waren commando’s”, Hij speelde twintig jaar voor Stormvogels. Behalve als keeper kwam Kraak ook als midvoor uit voor Stormvogels. Na enkele maanden wegens een schouderblessure afwezig te zijn geweest, stond hij in januari 1954 in een wedstrijd tegen Heracles in de spits, waarbij hij een doelpunt voorbereidde en één scoorde. Hij speelde twintig jaar voor Stormvogels. Vanaf 1954 ten tijde van de invoering van het betaalde voetbal vertrok hij voor 5 gulden per training naar ADO Den Haag. Piet Kraak ging ook bij Elinkwijk spelen.

Zondag 9 november 1952: Stormvogels – Achilles Assen 1-2

Van de Nederlandse bondscoach George Kessler hoorde hij dat het Deense AAB, de Aalborg Boldspilklub die in de hoogste Deense klasse speelt, een trainer zocht. Het was het begin van een mooie, succesvolle trainerscarrière in Denemarken. Pas in 1983 hoorden ze in IJmuiden dat Piet Kraak in Kopenhagen na een hersenbloeding in het ziekenhuis lag. Er werd een stichting Steun Piet Kraak! opgericht om geld in te zamelen met het doel Kraak naar het revalidatiecentrum Heliomare in Wijk aan Zee over te brengen. De Deense gezondheidsdienst ging dwars liggen toen bleek dat de kosten in Heliomare veel hoger waren dan de opbrengst van de benefietactie. Piet Kraak moest in het Deense verzorgingshuis blijven en overleed daar op 28 april 1984. Tot 1 juni 2010 was Piet Kraak de oudste international die ooit in het Nederlands elftal speelde.                                                                       

Stormvogels kan weer omhoog kijken.

14 april 1952. Staand in clubtenue: H. Snoeks, v/d Oever, Piet Kraak enTol jr. Zittend: J. Snoeks, Luppens, Angenent, De Boer, v Onselen en Venus.

Tot aan 1951/1952 heeft Stormvogels zich kunnen bezinnen over de terugval. Buiten de aandacht van de landelijke pers herstelde de club zich in de 2e klasse om vervolgens op 14 april 1952 in een beslissingswedstrijd tegen ZFC met 4-1 te zegevieren met twee goals van Jan Luppens, 1 x Henk Angenent en Freek Venus. Het herstel zette zich door en Stormvogels nam aan het einde van het seizoen 1952/1953 haar vertrouwde plaats in de subtop in alsof de afgelopen vier jaar in de 2e klasse louterend heeft gewerkt. In 1954 is het stadion Schoonenberg voltooid. Het heeft dan 18.000 plaatsen, waarvan op één lange zijde zitplaatsen op een tribune gebouwd uit hout en staal. 

1956: Herindeling betaald voetbal.

Seizoen 1956/1957

Het betaald voetbal gaat totaal op de schop. In het totaal twee en tachtig verenigingen zullen verdeeld worden over vijf afdelingen. De verschillende klassen krijgen andere namen. zoals Eredivisie, 1e divisie A en B en 2e divisie A en B. De KNVB wil dat na het seizoen 1955/1956 invoeren. De herschikking vind plaats op grond van de ranglijst die de 82 clubs aan het eind van de competitie innemen. Stormvogels eindigt niet bij de bovenste tien van de achttien teams in de en valt terug naar de 1e divisie.

In de drie navolgende seizoenen tot aan 1959 zit de blauwwitte formatie dicht tegen de eredivisie aan maar eindigt het telkens op een tweede plaats. Hoe pijnlijk deze plaats is blijkt als we inzoomen naar het verschil tussen een kampioenschap en een tweede plaats. In 1957 eindigt Stormvogels op twee punten van kampioen Blauw-Wit. In 1958 op twee punten achter kampioen S.H.S. en in 1959 op één punt van kampioen Sittardia.

Seizoen 1958/1959. Staande: D. v/d Oever, Jan Snoeks, Ben Freriks, doelman Nico de Graaf, Jan Luppens en J. Tol. Knielend: A.F. de Boer, H.M. Janssen, Cees Groot en Henk Groot en Hans Doorneveld.

Achteraf blijkt echter dat dit voor Stormvogels het hoogst haalbare is geweest in het professionele voetbal. Hierna zou het alleen maar minder worden met een degradatie in 1962 naar de 2e divisie als dieptepunt.

Het seizoen 1962/1963 wordt de laatste periode in het betaald voetbal voor Stormvogels. Plaatsgenoot V.S.V. zat in financiële moeilijkheden en hoopte met Stormvogels een doorstart te kunnen maken. Maar tot tweemaal had haar eigen achterban een fusie afgewezen. Bij de leden van Stormvogels waren er geen beletsels. Op 17 juli 1963 komen de twee besturen dan toch tot een akkoord. De verenigingen splitsen de prof en amateurafdeling. De prof-secties gaan verder als SC Telstar. De amateurtak van Stormvogels en V.S.V. keren terug naar de amateurcompetitie. De laatste wedstrijd van Stormvogels is op 16 juni 1963 uit bij en tegen Heerenveen en werd met 3-1 verloren. Het laatste doelpunt voor de Stormvogels werd door middenvelder Bert van Wooning gescoord.

Gerelateerde afbeelding