vv Oldenzaal

Zo’n 750 jaar geleden kreeg Oldenzaal stadsrechten. Het exacte jaartal weet men helaas niet. Het document waarin dit is vastgelegd, is door branden en plunderingen verloren gegaan. Er is nog een oorkonde uit 1296, waarin een Utrechtse bisschop verklaart dat zijn voorganger Otto, stadsrechten heeft geschonken aan Oldenzaal. Vanaf dat moment mocht Oldenzaal zich officieel een stad noemen.

De oprichting van vv Oldenzaal is van een recenter datum namelijk 24 mei 1914 waardoor de geschiedenis van de club wat makkelijker weer te geven is. Toch is de wijze waarop ‘Hennie Pool ‘100 jaar vv Oldenzaal’ in woord en beeld brengt van grote klasse daarvoor is een diepe buiging op zijn plaats. Wij nemen wat grotere stappen met oog voor de vele vreugdevolle en pijnlijke momenten van vv Oldenzaal.

Volgens het voetbalarchief vond het oprichtingsfeest plaats in café Hazewinkel aan de Bentheimerstraat waar een stoere Romeinse sportnaam werd gekozen te weten, voetbalvereniging ‘Spartaces’. De eerste wedstrijd was op een veld aan de Hengelosestraat en de tegenstander de plaatselijke OFC. De bal werd aangeschaft na een collecte onder plaatselijke bevolking maar de wedstrijd ondanks de strijdvaardige naam verloren met 8-0. Het kon alleen maar beter gaan.

1915: De eerste tevens oudste foto laat Spartaces zien na een bekerwedstrijd
De eerste beker waarop ‘Sparta” te lezen is. Zittend: B.Bruins, doelman Johan Jansen en W.Bruins. Knielend: G . van Midden, H.Wilberink en C.Kip. Staand: J.Hofstede, W.Hartkamp, P van Midden, J.Kaptein en E.Engbers.

In 1916 meldde Spartaces zich bij de Twentsche voetbalbond aan voor de competitie en werd ingedeeld in de 3de klasse A. De eerste competitiewedstrijd speelde de club tegen de Enschedese Boys 4 en het duel eindigde in een 3-0 overwinning. Op 24 oktober 1916 moest Spartaces haar naam wijzigen om verwarring met de Rotterdamse voetbalclub “Sparta” te voorkomen. Vanaf die datum wordt ‘Oldenzaal’ de voernaam maar niet voor iedereen. Ook vandaag de dag komt de oude naam terug in het verenigingsleven. De huidige supportersvereniging heet “De Spartaan” en het jaarlijkse mixtoernooi draagt de naam “Sparta dag”.

1918 Staand;: Van Midden,  Hartkamp, W. Bruins, doelman Johan Jansen, K. Muller, Van Midden, Jansen. Middelste rij: Onbekend, G. L. J. Velthuis, A. Maathuis.
Onderaan:  K. Peese,  Steenbeeke,  Leuverink, G, Velthuis en J.Kaptein .

Een van de laatste wedstrijden in seizoen 1917/1918 was tegen de medeconcurrent voor de tweede plaats: Rijssen Vooruit. Oldenzaal won met 8-0 en werd tweede op ruim 8 punten achterstand op kampioen Luctor et Emergo. In dit seizoen leverde Oldenzaal ook voor het eerst een speler voor het Twents Voetbal Bondselftal: Doelman Johan Jansen. 

1918: Na de oorlog de Spaanse griep.

De 1e wereldoorlog loopt ten einde maar nu was het de ‘Spaanse griep’ die veel leed veroorzaakte. De wereld werd getroffen door een pandemie die aan een geschatte 50 tot 100 miljoen mensen het leven kostte. Een veelvoud van het aantal slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog. Dat Oldenzaal in het seizoen 1918/1919 in de maand oktober geen elftal op de been kon brengen is natuurlijk vervelend maar in het grote geheel een voetnoot. Ook in Nederland vielen er naar schatting meer dan 40.000 doden. In de Achterhoek waar de griep met de treinreizigers en het station Zevenaar uit Duitsland, de regio binnenkwam vielen tientallen slachtoffers.

Kampioen Oldenzaal 1920. Staande: G.Roelofs, H.Tukkers, H.Langkamp, W.Landeweer, H.Leuverink, G.Velthuis, A.Maathuis, W.Hartkamp. Knielend: G. van Midden, G.L.J. Velthuis en K.Peese. Zittend: A.Edel, H Rosens en K.Mulder. Let op de grensrechter. Met een zakdoek aan een stokje kun je ook vlaggen voor buitenspel.

1919: Een prima herstart.

In het seizoen 1919/1920 hernam het competitievoetbal zich met voor Oldenzaal het eerste kampioenschap. De competitie verliep zeer gunstig. Oldenzaal verspeelde thuis geen enkel punt. Toch leidde in die tijd een kampioenschap niet altijd tot promotie. Daarvoor moest eerst een promotiewedstrijd spelen tegen de nummer laatst van de hogere klasse. Op 6 juni 1920 werd de promotie/degradatiewedstrijd tussen Oldenzaal tegen “Fiks en Niks” gespeeld in Boekelo. De eindstand werd 2-1 voor “Fiks en Niks”, zodat er geen promotie plaatsvond.

8 juni 1920: Twentsch dagblad.
Wat ooit café Hegeman heette.

De vereniging Oldenzaal en haar tegenstanders mochten zich in die tijd omkleden bij café Hegeman Hengelose straat 154. Tot dan toe had men zich gewoon op het veld moeten omkleden. Het Nederlandse voetbal stond qua organisatie nog in de kindervoetbalschoenen. Bij regelmaat werd een competitie indeling veranderd zo ook voor het seizoen 1920/1921. VV Oldenzaal werd ingedeeld in de 1ste klasse van de TVB en eindigde op de derde plaats.

Oldenzaal kreeg in 1922 de beschikking over het legendarische voetbalveld ´t Heuveltje aan de Haerstraat. Het veld werd gehuurd van de Stichting Ontwikkeling en Ontspanning. Deze stichting was in het leven geroepen door textielfabrikant H.P. Gelderman en zonen ten behoeve van zijn werknemers.

In de geschiedenis van VV Oldenzaal neemt Het Heuveltje een belangrijke plaats in. Van 1922 tot 1976 was het de thuishaven van de vereniging. Wedstrijden met duizenden toeschouwers langs de lijn, waarvan een deel kon plaats nemen op de klassieke tribune die in 1922 werd gebouwd met een knipoog naar de Dudok tribune in Hilversum.

Gedurende 1938/1939 was de formatie in de 3e klasse A terug te vinden. De oorlogsdreiging was in september 1939 zo sterk dat Nederland het leger moest mobiliseren. Dat betekende dat vele voetballers, scheidsrechters en bestuursleden hun militaire dienstplicht moesten vervullen. Van een normaal verloop van de competitie was geen sprake. Daarom stelde de KNVB een noodcompetitie in zonder promotie en degradatie. De KNVB deelde de clubs uit de districten opnieuw in. Oldenzaal kwam met trainer Läufer in de B-klasse te spelen, echter nog voor deze competitie ten einde was, brak de oorlog uit.

1930. Sportpark De Eekte op een woensdagmiddag beginnen de Oldenzaal pupillen hun carrière met het diploma ‘veters strikken’.

Onder druk van de bezetter moest de KNVB de competitie weer hervatten. Zij wilden het dagelijks leven zo ‘gewoon’ mogelijk laten doorgaan. In het seizoen 1940/1941 werd GVV Eilermark uit Enschede kampioen in een wedstrijd in en tegen VV Oldenzaal.

Bewegende beelden van deze wedstrijd zijn gemaakt op sportterrein ’t Heuveltje. Deze Twentse derby uit de 3e klasse Oost eindigde in 1-1.

1943: Luchtgevechten tijdens de wedstrijd.

Afbeeldingsresultaat voor 2e wereldoorlog amerikaanse bommenwerpers
Amerikaanse bommenwerper

Op 10 oktober 1943 stond de plaatselijke derby tegen Quick ’20 op het programma. Om twee redenen een bijzondere wedstrijd want allereerst door de oorlog waren de katholieke voetbalbond en de algemene NVB samengevoegd. Daarvoor waren confrontaties in een competitie niet mogelijk. Ten tweede was er de oorlogssituatie die op die dag wel heel aanwezig was. Tijdens de wedstrijd hoorde men het geluid van afweergeschut en explosies. Enkele Duitse vliegtuigen scheerden over de stad en er braken luchtgevechten uit met Amerikaanse bommenwerpers. Er werd luchtalarm gegeven en drommen toeschouwers vluchten naar huis of zochten dekking. Een uur later werd het sein veilig gegeven en eindigde de wedstrijd Quick ’20 – VV Oldenzaal in 2-2. De wedstrijden in de oorlog trokken veel toeschouwers want men zocht vertier en ontspanning.

1944: Onrecht werd rechtgetrokken.

Het was een hele opluchting dat de KNVB in het voorjaar 1944 , ondanks de oorlogsomstandigheden, toch promotie wedstrijden liet spelen. Oldenzaal, de nummer één van de 3e klasse B, trof tegenstander T.A.R. uit Losser uit de 3e klasse A. De eerste wedstrijd op 19 maart werd thuis met 0-3 verloren en op 26 maart was de return: T.A.R. won met 4-2 en zou dus promoveren. Dinsdagmiddag 28 maart 5 minuten over half drie kwam er een telefoontje binnen van een bestuurslid van voetbalclub O.S.V. Hij deelde mee dat T.A.R. een onrechtmatige speler had opgesteld. Oldenzaal besloot de KNVB hiervan in kennis te stellen en op 14 april verklaarde de bond de laatst gespeelde wedstrijd ongeldig. Deze moest in Oldenzaal worden overgespeeld. Op 23 april waren er 3.800 toeschouwers langs de lijn en zagen dat Oldenzaal de zeer beladen wedstrijd met 5-0 won.

Dit is een fragment uit het Twentsch Dagblad van 25 april 1944. Oldenzaal promoveerde naar de tweede klasse. Een prachtig cadeau voor de vereniging die dat jaar zijn dertig jarig jubileum viert.

1945: Inkt zwarte bladzijde in de historie van VV Oldenzaal

Promovendus april 1944 Oldenzaal. Onder: Jan Verboom, Gerard Hulsink, Henk Rosens en Albert Braakhuis. Midden: Appie Velthuis en Willem Wekking en achteraan:: Juul Kaptein, Teun Roelofs, Johan Frieswijk, Gerard Meier, Johan Endeman. Alwie Hulsink, Broer Juninck, Gerard Rosens, JoVerboom en Nico Fröhlich (trainer).      

In het laatste oorlogsjaar werd geen competitie georganiseerd. Er werd ook nauwelijks gevoetbald. Tijdens de algemene ledenvergadering op woensdag 12 september 1945 werden de leden van vv Oldenzaal, die door de oorlog het leven lieten, herdacht. Dat waren de eerste elftalspelers Henk Rosens en Johan Endeman. Johan en Henk werden eind 1944 door de Gestapo van hun bed gelicht. Zij waren één dag van hun werk thuis gebleven en werden beschuldigd van sabotage. Ze werden naar een kamp in Osnabrück gebracht. Johan stierf op 16 februari 1945 aan difterie en Henk op 17 maart 1945 in het ziekenhuis te Orbeck. Minder bekend maar eveneens tijdens de bezetting overleden zijn de Oldenzaalspelers: J. Lansink, C. ter Stege, H. Spit en A. ten Velthuis.

Tussen de tweede wereldoorlog en betaaldvoetbal.

In het seizoen 1946/1947 strijden Oldenzaal en VV Rigtersbleek om de 2e klasse titel. Op de 2e pinksterdag, op De Waarbeek te Hengelo, trekt het Enschede elftal met 3-2 aan het langste eind ondanks twee doelpunten van Gerard Rosens.

Een uitgebreid verslag is te lezen in het Twentsch dagblad van 27 mei 1947

Het seizoen 1949/1950 zakt de selectie verder weg en degradeert naar de 3e klasse maar veert in 1951/1952 op met een kampioenschap en een terugkeer naar de 2e klasse.

Van amateurvereniging naar het professionele voetbal.

1956: Sigarenbandje.

In 1955 werkte bij textielfabrikant H.P. Gelderman en Zonen 2.069 mensen. Zo ook voorzitter Gerard Velthuis, portier en vicevoorzitter Dirk Krabbendam, administrateur. Samen met trainer Hennie Möring, voormalig speler van Sportclub Enschede, wisten ze Gelderman te overtuigen dat vv Oldenzaal niet kon achterblijven ten opzichte van andere clubs in de regio. In Enschede, Hengelo en Almelo speelden respectievelijk Sportclub Enschede, Enschedese Boys, VV Rigtersbleek, Heracles en Tubantia betaald voetbal.

Vóór de Tweede Wereldoorlog gold een sterk onderscheid tussen protestanten en katholieken. In 1937 mocht een katholieke medewerkster niet op het hoofdkantoor van de hervormde familie Gelderman werken en kreeg een kantoorplekje in een leegstaand magazijn. De katholieken maakten ook onderscheid. Zo werd een protestants meisje niet toegelaten tot een katholieke dansschool. Het was de dochter van een medewerker op het kantoor van Gelderman. Tijdens de oorlog werkten er wel katholieke meisjes; veel personeel moest in Duitsland werken.

Op 5 maart 1955 liet Oldenzaal de KNVB weten dat ze in aanmerking wilde komen voor een prof-licentie. De club kon voldoen aan de eisen van de bond, zoals een waardige accommodatie en een financiële buffer. De bond ging akkoord en de vereniging kreeg een plaats in de sectie betaald voetbal. Hennie Koopman is de eerste aankoop van Oldenzaal en wordt voor 1750 gulden overgenomen van T.A.R., Tot Achilles Roem uit Losser. Gelderman betaalde af en toe de aankoopsom voor een speler of nam het exploitatie tekort voor zijn rekening. Maar vooral steunde hij de club in natura zoals veldhuur, werk en woning. De club werd voor het seizoen 1955/1956 ingedeeld in de eerste klasse C en maakte een goed debuut in het beroepsvoetbal door een gelijkspel tegen U.V.S. uit Leiden. In de 8ste minuut G.Devilee 0-1 en in de 52ste minuut de transfer: Hennie Koopman scoort voor Oldenzaal 1-1.  

Debuut elftal in het betaald voetbal. 1954. Staand: Wim Jansen, Hennie Koopman, Henk van Amelsfoort, Appie Velthuis, Toon Valks, Gerrit Kuiper en Gerrit de Leeuw. gehurkt: Chris Wonink,  Eddy Vermeer, Gerrit Bolink, Gerard Velthuis, Nico van Triest. (trainer Henny Möring niet op de foto)

Het seizoen werd afgesloten met een 12de plaats, waar zestien ploegen uitkwamen. De competitie was destijds ingedeeld in twee hoofdklassen en drie eerste klassen. Het was voor de KNVB ook een nieuw avontuur en het zou nog een aantal jaren duren voor dat er stabiliteit in beleid is.

21 december 1958. Fragment uit Oldenzaal- Be Quick 2-4 . Doelman Gerrit Bovink attaqueert een aanval met een ‘Bovink shuffle’. Eddy Vermeer ziet het met vertrouwen aan.

Het beste prof-seizoen ooit.

In het seizoen 1956/1957 komt Oldenzaal ver in de strijd om de KNVB beker. Op 19 augustus 1956 speelt de club in de 1e ronde. Het is in Oldenzaal de derby Quick’20 – Oldenzaal en wordt 0-2. Score: Gerrit de Leeuw, en Henk van Amelsfoort. Op 23 september volgt de 2e ronde om KNVB beker: Heerenveen – Oldenzaal 1-2 . Score: Gerrit de Leeuw 0-1, Aaldrik Engels 1-1 en Toon Valks 1-2 voor 1500 toeschouwers. Tussen kerst en nieuwjaar op 26 december een 3e ronde in Deventer: De Graafschap – Oldenzaal  1-2. Scoreverloop: 0-1 Tonny Pierik, 0-2 Gerrit Kuiper en 1-2 Dick Faber. Op Nieuwjaarsdag in de 4e ronde was het sterke VVV uit Venlo een voetbalschoen te groot. Met internationals als Faas Wilkes en Jan Klaassen werd het een kansloze 0-4 nederlaag. Al met al een verdienstelijke bekerparade.

1957/1958 Staand: Gerard Velthuis, Jo Kaptein, Toon Valks, Gerrit Kuiper, Peter Hoomans, Gerrit de Leeuw, Trainer Tim van der Laan, en Hennie Koopman Zittend: Jan Velthuis, Eddy Vermeer, Gerrit Bolink, Nico van Triest en Tonnie Pierik

Gerrit Kuiper is voor de club een goudhaantje. Vele seizoenen is hij de topscorer. Daarnaast is Gerard Veldhuis van groot belang. Hoewel de familie Velthuis van oudsher echt clubmensen zijn gaat Gerard tot familie verdriet weg bij Oldenzaal en transfereert voor twintig duizend naar Elinkwijk en later nog naar Go-Ahead. Volgens ploeggenoten de beste speler ooit van vv Oldenzaal.

3 maart 1962: Oldenzaal – RCH  1-0

Het besneeuwde en bevroren veld, hebben de wedstrijd Oldenzaal –RCH, uit Heemstede, iets extra’s gegeven. Bij Oldenzaal begon men langzamerhand dat seizoen te twijfelen of het team nog konden scoren. Vier achtereenvolgende wedstrijden was het de nul, maar deze zaterdag lukte het Hennie Koopman de enige en beslissende treffer te maken zoals hier te zien is.  

1960/1961. Staand: Joop Kaptein, Herman Schouwink, Gerrit Kuiper, Hennie Koopman, Peter Hoomans, Tonnie Pierik en trainer Wim de Bois.
Zittend: Henk Rensen, Evert Vermeer, Gerrit Bolink, Gerrit Jellema en Johan Beuvink.

Donkere wolken boven het betaald voetbal in Oldenzaal.

Langzaam aan gaat het met de sportieve prestatie steeds beroerder. Er wordt sporadisch gewonnen en veelal verloren en aan het eind van het voorjaar 1962/1963 staat VV Oldenzaal onderaan de 2e divisie A. Er moet er een degradatie duel worden gespeeld tegen PEC Zwolle, degradant uit de 2e divisie B. Er staat nogal wat op het spel want verlies betekend het einde van de club in het betaald voetbal. Op 23 juni 1963 wordt deze beslissingswedstrijd gespeeld in Almelo op het veld van Heracles. Er komen plots ongehoorde krachten vrij bij de selectie. Voor 7.000 toeschouwers speelde Oldenzaal de ploeg uit Zwolle met 5-1 volledig van de mat. Scoreverloop: Willem Oude Alink 1-0, Willem Oude Alink 2-0, Johan Beuvink 3-0, Voges 3-1, Henk Kalsbeek 4-1 en Willem Oude Alink 5-1. Het is volop feest want door dit resultaat blijft Oldenzaal verzekerd van betaalde voetbal.

Het zal uiteindelijk de laatste wedstrijd van Oldenzaal zijn in het betaalde voetbal. Op de terugweg stopte de selectie bij restaurant ’t Schip in Borne. Daar kregen de spelers van het bestuur te horen dat Oldenzaal het financieel niet meer kan opbrengen om nog verder te gaan als profclub, en wordt er besloten vrijwillig terug te gaan naar het amateurvoetbal.

Eddy Vermeer, liggend, zet een sliding in en tikt de bal weg voor de aanstormende aanvaller van PEC. Dit in onder toeziend oog van Oldenzaal doelman Karel Wigger en de duizenden toeschouwers op het voetbalveld van Heracles aan de Bornsestraat te Almelo.
Afbeeldingsresultaat voor 100 jaar vv oldenzaal

Dit is natuurlijk een enorme domper in de feestvreugde. Daar bovenop wordt Oldenzaal de dupe van haar sportieve plicht. Had Oldenzaal namelijk de beslissingswedstrijd tegen PEC verloren dan waren ze in de eerste klasse van het amateurvoetbal geplaatst. Nu Oldenzaal echter vrijwillig terug gaat moet het sectiebestuur amateurvoetbal van de KNVB volgens haar statuten besluiten vv Oldenzaal naar de vierde klasse terug te plaatsen. Dit besluit valt op op 5 augustus 1963 en betekend het einde van een mooi avontuur waar ook de middenstand van profiteerde.  

Nostalgische beelden van een volgepakt sportpark ’t Heuveltje.