vv Oldenzaal

Oldenzaal site nog in een opbouw fase

Zo’n 750 jaar geleden kreeg Oldenzaal stadsrechten. Het exacte jaartal weet men helaas niet. Het document waarin dit is vastgelegd, is door branden en plunderingen verloren gegaan. Er is wel nog een oorkonde uit 1296, waarin een Utrechtse bisschop verklaart dat zijn voorganger Otto, stadsrechten heeft geschonken aan Oldenzaal. Vanaf dat moment mocht Oldenzaal zich officieel een stad noemen.

De oprichting van vv Oldenzaal is van een recenter datum namelijk 24 mei 1914 en is de geschiedenis van de club wat makkelijker weer te geven. Toch is de wijze waarop ‘Hennie Pool ‘100 jaar vv Oldenzaal’ in woord en beeld brengt van grote klasse daarvoor is een diepe buiging op zijn plaats. In deze www.historiebetaaldvoetbal.nl nemen we wat grotere stappen maar wel met oog voor de vele vreugdevolle en pijnlijke momenten van vv Oldenzaal.

Volgens het voetbalarchief vond het oprichtingsfeest plaats in café Hazewinkel aan de Bentheimerstraat waar een stoere Romeinse sportnaam werd gekozen te weten, voetbalvereniging ‘Spartaces’. De eerste wedstrijd was op een veld aan de Hengelosestraat en de tegenstander de plaatselijke OFC. De bal werd aangeschaft na een collecte onder plaatselijke bevolking maar de wedstrijd ondanks de strijdvaardige naam verloren met 8-0. Het kon alleen maar beter gaan.

De eerste tevens oudste foto laat Spartaces zien na een bekerwedstrijd in 1915.
De eerste beker waarop ‘Sparta” te lezen is. Zittend: B.Bruins, doelman Johan Jansen en W.Bruins. Knielend: G . van Midden, H.Wilberink en C.Kip. en Staand: J.Hofstede, W.Hartkamp, P van Midden, J.Kaptein en E.Engbers.

In 1916 meldde Spartaces zich bij de Twentsche voetbalbond aan voor de competitie en werd ingedeeld in de 3de klasse A. De eerste competitiewedstrijd speelde de club tegen de Enschedese Boys 4 en het duel eindigde in een 3-0 overwinning. Op 24 oktober 1916 moest Spartaces haar naam wijzigen om verwarring met de Rotterdamse voetbalclub “Sparta” te voorkomen. Vanaf die datum wordt ‘Oldenzaal’ de voernaam maar niet voor iedereen. Ook vandaag de dag komt de naam terug in het verenigingsleven. De huidige supportersvereniging heet “De Spartaan” en het jaarlijkse mixtoernooi draagt de naam “Sparta dag”.

Oldenzaal Elftal 1918 Staand;: Van Midden,  Hartkamp, W. Bruins, doelman Johan Jansen, K. Muller, Van Midden, Jansen. Middelste rij: Onbekend, G. L. J. Velthuis, A. Maathuis. Onderaan:  K. Peese,  Steenbeeke,  Leuverink, G, Velthuis en J.Kaptein .

Een van de laatste wedstrijden in seizoen 1917/1918 was tegen de medeconcurrent voor de tweede plaats: Rijssen Vooruit. Oldenzaal won met 8-0 en werd tweede op ruim 8 punten achterstand op kampioen Luctor et Emergo. In dit seizoen leverde Oldenzaal ook voor het eerst een speler voor het Twents Voetbal Bondselftal: doelman Johan Jansen. 

De 1e wereldoorlog loopt ten einde maar nu was het de ‘Spaanse griep’ die veel leed veroorzaakte. De wereld werd getroffen door een pandemie die aan een geschatte 50 tot 100 miljoen mensen het leven kostte. Een veelvoud van het aantal slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog. Dat Oldenzaal In het seizoen 1918/1919 in de maand oktober geen elftal op de been kon brengen is natuurlijk vervelend maar in het grote geheel een voetnoot. Ook in Nederland vielen er naar schatting meer dan 40.000 doden. Ook in de Achterhoek waar de griep met treinreizigers, via station Zevenaar uit Duitsland de regio, binnenkwam vielen tientallen slachtoffers.

Kampioen Oldenzaal 1920. Staande: G.Roelofs, H.Tukkers, H.Langkamp, W.Landeweer, H.Leuverink, G.Velthuis, A.Maathuis, W.Hartkamp. Knielend: G. van Midden, G.L.J. Velthuis en K.Peese. Zittend: A.Edel, H Rosens en K.Mulder. Let op de grensrechter. Met een zakdoek aan een stokje kun je ook vlaggen voor buitenspel.

In het seizoen 1919/1920 hernam het competitievoetbal zich met voor Oldenzaal het eerste kampioenschap. De competitie verliep voor Oldenzaal zeer gunstig. Oldenzaal verspeelde thuis geen enkel punt. Toch leidde in die tijd een kampioenschap niet altijd tot promotie. Daarvoor moest de kampioen eerst een promotiewedstrijd spelen tegen de nummer laatst van de hogere klasse. Op 6 juni 1920 werd de promotie/degradatiewedstrijd tussen kampioen Oldenzaal tegen de laatste van de hogere klasse “Fiks en Niks” gespeeld in Boekelo. De eindstand werd 2-1 voor “Fiks en Niks”, zodat er geen promotie en ook geen degradatie plaatsvond.

vv Oldenzaal en de tegenstander mochten zich omkleden bij café Hegeman Hengelose straat 154. Tot dan toe had men zich gewoon op het veld moeten omkleden. Het Nederlandse voetbal stond qua organisatie nog in kleine voetbalschoenen. Bij regelmaat werd een competitie indeling veranderd zo ook voor het seizoen 1920/1921. Oldenzaal werd ingedeeld in de 1ste klasse  van de TVB en eindigde op de derde plaats.

Oldenzaal kreeg in 1922 de beschikking over het legendarische voetbalveld ´t Heuveltje aan de Haerstraat. Het veld werd gehuurd van de Stichting Ontwikkeling en Ontspanning. Deze stichting was in het leven geroepen door textielfabrikant H.P. Gelderman en zonen ten behoeve van zijn werknemers.

In de geschiedenis van VV Oldenzaal neemt Het Heuveltje een belangrijke plaats in. Van 1922 tot 1976 was het de thuishaven van VV Oldenzaal. Wedstrijden met duizenden toeschouwers langs de lijn, waarvan een deel kon plaats nemen op de klassieke tribune die al in 1922 werd gebouwd met een knipoog naar de Dudoktribune in Hilversum.

In september 1939 was de oorlogsdreiging zo sterk dat Nederland zijn leger moest mobiliseren. Dat betekende dat vele voetballers, scheidsrechters en bestuursleden hun militaire dienstplicht moesten vervullen. Van een normaal verloop van de competitie was geen sprake. Daarom stelde de KNVB een noodcompetitie in. Dat betekende dat er geen promotie en degradatie plaatsvond. De KNVB deelde de clubs uit de districten in een aantal klassen in. Oldenzaal kwam in de B-klasse te spelen. Trainer was Läufer. Nog voor deze competitie ten einde was, brak de oorlog uit. Hierdoor kon de competitie niet meer worden uitgespeeld.

Rond 1940 op een woensdagmiddag beginnen de Oldenzaal pupillen hun carrière met het diploma ‘veters strikken’.

In het seizoen 1940/1941 werd GVV Eilermark uit Enschede kampioen in een wedstrijd in en tegen Oldenzaal. Bewegende beelden van deze wedstrijd zijn gemaakt op sportterrein ’t Heuveltje. Deze Twentse derby eindigde in 1-1. Het was een hele opluchting dat de KNVB in het voorjaar 1944 , ondanks de oorlogsomstandigheden, toch promotie/degradatie wedstrijden liet spelen. Dit betekende voor Oldenzaal dat de nummer laatst van de tweede klasse T.A.R. uit Losser de tegenstander was. De eerste wedstrijd op 19 maart werd thuis met 0-3 verloren op 26 maart was de return: T.A.R. won met 4-2 en zou dus promoveren. Dinsdagmiddag 28 maart 5 minuten over half drie kwam er een telefoontje binnen van een bestuurslid van voetbalclub O.S.V. Hij deelde mee dat T.A.R. een ongerechtige speler had opgesteld. Oldenzaal besloot de KNVB hiervan in kennis te stellen en op 14 april verklaarde de bond de laatst gespeelde wedstrijd ongeldig. Deze moest in Oldenzaal worden overgespeeld. Op 23 april waren er 3.800 toeschouwers langs de lijn en zagen dat Oldenzaal de zeer beladen wedstrijd met 5-0 won. Oldenzaal promoveerde naar de tweede klasse. Een prachtig cadeau voor de vereniging die dertig jaar bestond.

Promovendus april 1944 Oldenzaal. Onder: Jan Verboom, Gerard Hulsink, Henk Rosens en Albert Braakhuis. Midden: Appie Velthuis en Willem Wekking en achteraan:: Juul Kaptein, Teun Roelofs, Johan Frieswijk, Gerard Meier, Johan Endeman. Alwie Hulsink, Broer Juninck, Gerard Rosens, JoVerboom en Nico Fröhlich (trainer)..      

In het laatste oorlogsjaar werd geen competitie georganiseerd. Er werd ook nauwelijks gevoetbald. Tijdens de algemene ledenvergadering op woensdag 12 september 1945 werden de leden van vv Oldenzaal, die door de oorlog het leven lieten, herdacht. Dat waren (zie: elftal hierboven) de eerste elftalspelers Henk Rosens (met bal hierboven)en Johan Endeman (achteraan ertussen). Johan en Henk werden eind 1944 door de Gestapo van hun bed gelicht. Zij waren één dag van hun werk thuis gebleven en werden beschuldigd van sabotage. Ze werden naar een kamp in Osnabrück gebracht. Johan stierf op 16 februari 1945 aan difterie en Henk op 17 maart 1945 in het ziekenhuis te Orbeck.

Luchtgevechten tijdens de wedstrijd.

Op 10 oktober 1943 stond de plaatselijke derby tegen Quick ’20 op het programma. Om twee redenen een bijzondere wedstrijd want allereerst door de oorlog waren de katholieke voetbalbond en de algemene NVB samengevoegd.

Afbeeldingsresultaat voor 2e wereldoorlog amerikaanse bommenwerpers
Amerikaanse bommenwerper

Daarvoor waren confrontaties in een competitie niet mogelijk. Ten tweede was er de oorlogssituatie die op die dag wel heel aanwezig was. Tijdens de wedstrijd hoorde men het geluid van afweergeschut en explosies. Enkele Duitse vliegtuigen scheerden over de stad en er braken luchtgevechten uit met Amerikaanse bommenwerpers. Er werd luchtalarm gegeven en drommen toeschouwers vluchten naar huis of zochten dekking. Een uur later werd het sein veilig gegeven en eindigde de wedstrijd in 2-2. De wedstrijden in de oorlog trokken veel toeschouwers want men zocht vertier en ontspanning.

Van amateurclub naar het semi-professionele voetbal.

In 1955 werkte bij textielfabrikant H.P. Gelderman en Zonen 2.069 mensen. Zo ook voorzitter Gerard Velthuis, portier en vicevoorzitter Dirk Krabbendam, administrateur. Samen met trainer Hennie Möring, voormalig speler van Sportclub Enschede, wisten ze Gelderman te overtuigen dat vv Oldenzaal niet kon achterblijven ten opzichte van andere clubs in de regio. In Enschede, Hengelo en Almelo speelden respectievelijk Sportclub Enschede, Enschedese Boys, Heracles en Tubantia betaald voetbal.

Vóór de Tweede Wereldoorlog gold een sterk onderscheid tussen protestanten en katholieken. In 1937 mocht een katholieke medewerkster niet op het hoofdkantoor van de hervormde familie Gelderman werken en kreeg een kantoorplekje in een leegstaand magazijn. De katholieken maakten ook onderscheid. Zo werd een protestants meisje niet toegelaten tot een katholieke dansschool. Het was de dochter van een medewerker op het kantoor van Gelderman. Tijdens de oorlog werkten er wel katholieke meisjes; veel personeel moest in Duitsland werken.

Op 5 maart 1955 liet vv Oldenzaal de KNVB weten dat ze de spelers gingen betalen waardoor de vereniging een plaats kreeg in de sectie betaald voetbal van de bond. Hennie Koopman is de eerste aankoop van Oldenzaal en wordt voor 1750 gulden over genomen van T.A.R., Tot Achilles Roem uit Losser. Gelderman betaalde af en toe de aankoop som voor een speler of nam het exploitatie tekort voor zijn rekening. Maar vooral steunde hij de club in natura zoals veldhuur, werk en woning. De club werd ingedeeld in de eerste klasse C en heeft een goed debuut in het beroepsvoetbal door een gelijkspel tegen U.V.S. uit Leiden. 8ste minuut G.Devilee 0-1  52ste minuut Hennie Koopman scoort voor Oldenzaal 1-1.  

Debuut elftal in het betaald voetbal. 1954. Staand: Wim Jansen, Hennie Koopman, Henk van Amelsfoort, Appie Velthuis, Toon Valks, Gerrit Kuiper en Gerrit de Leeuw. gehurkt: Chris Wonink,  Eddy Vermeer, Gerrit Bolink, Gerard Velthuis, Nico van Triest. (trainer Henny Möring niet op de foto)

Het seizoen 1955/1956 werd afgesloten met een 12de plaats in de eerste klasse C, waar zestien ploegen uitkwamen. Er waren destijds twee hoofdklassen en drie eerste klassen.

21 december 1958. Fragment uit Oldenzaal- Be Quick 2-4 . Doelman Gerrit Bovink attaqueert een aanval met een ‘Bovink shuffle’. Eddy Vermeer ziet het met vertrouwen aan.

Het beste prof seizoen ooit.

In het seizoen 1956/1957 komt Oldenzaal ver in de strijd om de KNVB beker. Op 19 augustus 1956 speelt de club in de 1e ronde van KNVB beker. Het is in Oldenzaal de derby Quick’20 – Oldenzaal en wordt 0-2. Score in de 65e minuut 0-1 door Gerrit de Leeuw en in de 90e minuut Henk van Amelsfoort. Op 23 september volgt de 2e ronde om KNVB beker: Heerenveen – Oldenzaal 1-2 . Score in de 3e minuut: Gerrit de Leeuw 0-1 en in de 47e minuut Aaldrik Engels 1-1 en Toon Valks 1-2 voor 1500 toeschouwers. Tussen kerst en nieuwjaar op 26 december een 3e ronde in Deventer: De Graafschap – Oldenzaal  1-2. Scoreverloop: 0-1 Tonny Pierik, 0-2 Gerrit Kuiper en 1-2 Dick Faber. Op Nieuwjaarsdag in de 4e ronde was het sterke VVV uit Venlo een voetbalschoen te groot. Met internationals als Faas Wilkes en Jan Klaassen werd het een kansloze 0-4 nederlaag. Scoreverloop 37e minuut door Frans de Bruin o-1, 40e minuut Faas Wilkes, 73e Minuut Jozef Theuws en in de 85e minuut opnieuw Jozef Theuws. Al met al een verdienstelijke bekerparade.

1957/1958 Staand: Gerard Velthuis, Jo Kaptein, Toon Valks, Gerrit Kuiper, Peter Hoomans, Gerrit de Leeuw, Trainer Tim van der Laan, en Hennie Koopman Zittend: Jan Velthuis, Eddy Vermeer, Gerrit Bolink, Nico van Triest en Tonnie Pierik

Gerrit Kuiper is voor de club een goudhaantje. Vele seizoenen is hij de topscorer. Daarnaast is Gerard Veldhuis van groot belang. Hoewel de familie Velthuis van oudsher echt clubmensen zijn gaat Gerard tot familie verdriet weg bij Oldenzaal en transfereert voor twintig duizend naar Elinkwijk en later nog naar Go-Ahead. Volgens ploeggenoten de beste speler ooit van vv Oldenzaal.

Historisch moment op ’t Heuveltje. Doelman Tonny Olde Punte plukt de bal voor de koppende Helmuth Rahn van Sportclub Enschede weg. 12 februari 1961 Bekerwedstrijd Oldenzaal – Sportclub Enschede 1-1. 12 februari 1961 Bekerwedstrijd Oldenzaal – Sportclub Enschede 1-1

Donkere wolken boven het betaald voetbal in Oldenzaal.

Langzaam aan gaat het met de sportieve prestatie steeds beroerder. Er wordt sporadisch gewonnen maar veelal verloren en aan het eind van het voorjaar staat vv Oldenzaal onderaan de 2e divisie A en moet er een degradatie duel worden gespeeld tegen PEC Zwolle degradant uit de 2e divisie B. Er staat nogal wat op het spel want verlies betekend einde van het betaald voetbal. Op 23 juni 1963 wordt deze beslissingswedstrijd gespeeld in Almelo op het veld van Heracles.

Nostalgische beelden van een volgepakt sportpark ’t Heuveltje.

Voor 7.000 toeschouwers speelde Oldenzaal de ploeg uit Zwolle met 5-1 van de mat. Scoreverloop: 25ste  minuut Willem Oude Alink 1-0, 50ste minuut Willem Oude Alink 2-0, Johan Beuvink 3-0, Voges 3-1, Henk Kalsbeek 4-1 en Willem Oude Alink 5-1. Feest want door dit resultaat mag vv Oldenzaal in het betaalde voetbal blijven.

3 maart 1962 Oldenzaal – RCH  1-0 Het besneeuwde en bevroren veld, hebben de wedstrijd Oldenzaal –RCH, uit Heemstede, iets extra’s gegeven. Bij Oldenzaal begon men langzamerhand dat seizoen te twijfelen of het team nog konden scoren. Vier achtereenvolgende wedstrijden was het de nul, maar deze zaterdag lukte het Hennie Koopman de enige en beslissende treffer te maken zoals hier te zijn.  

Het is 23 juni 1963 en de beslissingswedstrijd Oldenzaal – PEC is onderweg. Het zal uiteindelijk de laatste wedstrijd van vv Oldenzaal worden in het betaalde voetbal. Niet door het resultaat Oldenzaal –PEC 5-1. Eddy Vermeer, liggend, zet een sliding in onder toeziend oog van Oldenzaal doelman Karel Wigger en de duizenden toeschouwers op sportpark ’t Heuveltje.

Afbeeldingsresultaat voor 100 jaar vv oldenzaal

Op de terugweg stopte de selectie bij restaurant ’t Schip in Borne. Daar kregen de spelers van het bestuur te horen dat vv Oldenzaal het financieel niet meer kan opbrengen om nog verder te gaan als profclub, en wordt er besloten vrijwillig terug te gaan naar het amateurvoetbal. Dit is natuurlijk een enorme domper in de feestvreugde. Daar bovenop wordt Oldenzaal de dupe van haar sportieve plicht. Had Oldenzaal namelijk de beslissingswedstrijd tegen PEC verloren dan waren ze in de eerste klasse van het amateurvoetbal geplaatst. Nu Oldenzaal echter vrijwillig terug gaat moet het sectiebestuur zondagamateurvoetbal volgens haar statuten op 5 augustus 1963 besluiten vv Oldenzaal naar de vierde klasse terug te plaatsen.