T.S.V. LONGA

De Tilburgsche Sport Vereeniging Lichaams Ontwikkeling Na Geestes Arbeid ontstond in 1920 uit een atletiek- en gymnastiekvereniging. Het initiatief kwam uit de bankwereld, in dit geval de Tilburgsche Hanze Bank, waar het bedrijven van sport na het werk belangrijk werd gevonden. Harrie van Loon van de genoemde bank was de drijfveer en de eerste leden waren bankemployés. Later, omdat er geen volwaardig elftal te formeren was, werden ook kantoorbedienden toegelaten. Zo kon LONGA vanaf 1920 met twee elftallen deelnemen aan de competitie van de  Brabantsche Voetbalbond, tegen employees van andere kantoren. Later werden ook ‘gewone’ werklieden toegelaten.

Na de fusie in 1926 speelde V.V. Tegelen het 1-ste seizoen op het oude terrein van T.S.V. aan Kaldenkerkerweg. Bij aanvang van het seizoen 1927-1928 werd een nieuw voetbalterrein bij de Haandert in gebruik genomen. Op 7 augustus 1927 was de opening met een oefenwedstrijd tegen Longa uit Tilburg. Voor de wedstrijd overhandigde Burgemeester Pesch een speler van Longa een bos bloemen.

Beide teams werden kampioen van de promotiecompetitie. In de 3e klasse van de Nederlandse Voetbal Bond (N.V.B.) liet LONGA vele concurrenten ook achter zich. Het dat eerste seizoen in de NVB (1921-1922), werd LONGA tweede. De Tilburgers werden in 1922-1923 kampioen en promoveerden naar de 2de klasse van de NVB. In het seizoen 1924-1925 schreef LONGA zich in voor de NVB-beker. In het seizoen 1925-1926 werd de club in de competitie van de 2e klasse achter PSV  tweede. Het hoogtepunt uit de clubhistorie was het winnen van de nationale beker in 1926. In de kwart finale werd ZFC Zaandam uit de 1e klasse verslagen met 4-6. In de halve finale had LONGA ook al huis gehouden door SVV (ook tweedeklasser) met 7-1 te kloppen.

In het seizoen 1927/1928 kwam LONGA voor het eerst uit in de eerste klasse. Dit elftal bestond uit Melis (keeper) H. Leijnen en v.d.Boer (achter) , A.Leijnen, Otten en De Jong (midden) en v.d.Heuvel, v.Casteren, Janssen, v. Sprang en Thijsselink (voor).

De 24e editie van deze NVB Beker werd een sensatie want LONGA, als tweedeklasser, speelt in de finale eersteklasser De Spartaan compleet zoek. Pas na 5-0 neemt LONGA wat gas terug. Doelpunten: 1-0 Thijsselink, 2-0 Pallandt, 3-0 Gehring, 4-0 Pallandt, 5-0 Gehring, en werd de einduitslag 5-2. Ongeveer 3.000 toeschouwers waren op het terrein van Hercules Utrecht aanwezig. Een seizoen later promoveerde de vereniging naar de destijds hoogste voetbalklasse. In 1928 werd in de clubnaam ‘Geestes’ veranderd in ‘Gedane’ omdat dat eerste woord te veel refereerde aan het werk van de bank- en kantoorbedienden.

Op de foto uit 1935 zien we het eerste elftal van Longa op het terrein aan de Spoordijk. Op de achtergrond de spoorbrug over het Wilhelminakanaal. Staand: J. van Oers, Henk Pellikaan, M. van Houtum, J. Druyts en B. Brocken. Zittend: J. Pollaert, A. Verhoeven, G. Cruyssen, Jo v.d. Hoven, B. Backx en W. Adriaansen. 

Spelers van voetbalclub LONGA na een thuiswedstrijd tegen NOAD. De uitslag was 3-2.

‘Middenstandsclub’ LONGA was zeker niet zo rijk als de ‘elitaire’ stadsgenoot Willem II. De kleedkamers hadden bijvoorbeeld geen stromend water dus moest je het maar doen met een emmertje water uit het Wilhelminakanaal. Daar staat tegenover dat de kantine geen “kantine” heet, maar als grap consequent wordt aangeduid met “Het Restaurant”. TSV LONGA is populair bij Tilburgse fabrikanten en aannemers. Over sponsor inkomsten hebben ze daarom niet te klagen en over een zakcentje voor de spelers valt ook altijd wel te praten.

Oranje International Leo Ghering.

Mogelijk als gevolg daarvan heeft de club steeds uitstekende spelers in haar midden, zoals Leo Ghering die het eind jaren 1920 tot het Nederlands elftal schopt. Ghering bracht vrijwel zijn gehele voetballoopbaan door als lid van het LONGA, waarmee hij in 1926 de NVB beker won. Ghering was vermoedelijk al LONGA-lid vanaf de oprichting van de club of kort daarna. In de bekerfinale van 1926 tegen De Spartaan uit Amsterdam scoorde hij de 3-0 en de 4-0 (einduitslag: 5-2). Van 1921 tot en met 1924 speelde Ghering bij Willem II waarmee hij in 1923 kampioen van het zuiden werd. Daarna opnieuw voor LONGA tot aan 1934. In 1927 promoveerde Ghering met LONGA naar de zuidelijke eerste klasse.

Leo Ghering (geknield, uiterst rechts) bij de interland Nederland – België (1927) Hij is geboren in Tilburg op 19 augustus 1900 en overleden 1 april 1966 te Tilburg.

De linksbuiten debuteerde op 18 april 1927 in het Nederlands voetbalelftal in de wedstrijd Nederland – Tsjechoslowakije 8-1. Leo scoorde drie doelpunten. In het totaal speelde hij negen keer in het Oranje heeft daarbij tot aan 4 november 1928 zes doelpunten gemaakt. Ghering moest drie keer een deelname aan een wedstrijd van Oranje aan zich voorbij laten gaan. Eén keer omdat hij simpelweg de hele partij op de bank bleef, één keer vanwege een armblessure en één keer omdat zijn werkgever hem geen vrij wilde geven. Behalve voor ‘het grote Oranje’ kwam hij ook uit voor het Zuidelijk elftal en voor het Olympisch elftal.

Henk Pellikaan: Oranje International

De in Tilburg nog lang niet vergeten Henk Pellikaan, van zichzelf ook niet onbemiddeld, presenteerde zich 14 maal als Oranje international tussen 1932 en 1946. Zijn debuut in Oranje maakte LONGA-aanvoerder Henk Pellikaan op nogal merkwaardige wijze. Hij werd opgesteld in het Nederlands elftal omdat Bas Paauwe van Feyenoord zichzelf ongeschikt vond als rechtshalf. Bas Paauwe ging wel mee naar Düsseldorf om tot in de ochtend van de wedstrijd na te denken, waarna hij zich alsnog afmeldde en Pellikaan werd opgesteld. Hij was een van de uitblinkers in een ploeg die met 0-2 won van Duitsland. Pellikaan maakte deel uit van het grote WK-elftal dat naar Rome zou gaan.

Uit een analyse destijds van het WK: ‘Het zijn spelers als Pellikaan die dit team groot hebben gemaakt en de wilskracht en overtuiging, waarmee hij zich steeds in den strijd werpt, waardoor hij in staat is, drie, vier man achterna te loopen voordat hij zich gewonnen geeft, stempelen hem tot een der beste rechts-halves, die wij in jaren hebben gehad.’  Na zijn actieve periode als voetballer was hij jarenlang lid van de Keuze Commissie. De ondernemer – bouwer van vooral tennishallen – werd als veteraan nog meermalen tenniskampioen. Hij was ook voorzitter van ijshockeyclub Tilburg Trappers. Henk Pellikaan is geboren in Leerdam, 10 november 1910 en overleden in Tilburg op 24 juli 1999.

Jan van Roessel: LONGA en Willem II international.

Jan van Roessel was de topscorer van LONGA, namens die club debuteerde hij op 16 juni 1949 voor Oranje. Dankzij twee doelpunten van de midvoor won Nederland in Helsinki met 1-4 van Finland. Nadat NOAD, BVV en PSV hem al eens hadden benaderd, wilde NAC de aanvaller van LONGA overnemen, maar de Tilburgse club meldde de KNVB dat Van Roessel voor geld naar Breda ging. Dat kostte de Brabander een schorsing van twee jaar, die later werd gehalveerd. Deze bestuurlijke actie was bijzonder hypocriet van LONGA, want ook daar ontving van Roessel ‘onder de tafel’een vergoeding. Hij revancheerde zich op de club door uiteindelijk in 1951 voor aartsvijand Willem II te gaan voetballen. De midvoor was in zijn tijd de meest scorende  spits van  Nederland. De spits kwam tussen 1951 en 1957 in 168 wedstrijden uit voor de Tricolores, waarin hij 152 keer scoorde.  In dienst van Willem II speelde hij met ‘Oranje’ nog tegen  Brazilië,  Denemarken,  België,  Engeland en Zwitserland. Hij scoorde tegen de Brazilianen, Denen en Engelsen. Harde kopstoten waren zijn specialisme.

Uit een column van Johan Derksen in Voetbal International: ‘Jan van Roessel heeft nooit ergens spijt van gehad. De Tweede Wereldoorlog had zijn Ieven voor altijd kunnen verwoesten. Op de dag van de Duitse inval, 10 mei 1940, werd het huis van de Van Roessels aan de Bosscheweg in Tilburg getroffen door bommen van de bezetters. Hun bedoeling was de brug over het Wilhelminakanaal te verwoesten, maar de huizen van de families Van Roessel en liepen averij op. Vanaf dat moment besloot Jan van Roessel een feest te maken van zijn leven. Hij kwam uit een echte LONGA familie en gold als de vedette van de club. De aanvaller werd er verwend en ontzien. Toen hij werd opgeroepen voor militaire dienst en moest uitkomen voor vertegenwoordigende elftallen, stelden rijke financiers van de club een auto met chauffeur beschikbaar. De steenrijke aannemer en begunstigers van LONGA de gebroeders Struijcken , was nooit te beroerd de sterspeler een zakcentje toe te stoppen. Vanaf zijn veertiende had de midvoor een baan bij textielfabrikant AaBe, maar op zondag verdiende hij bij LONGA veel meer dan doordeweeks bij zijn werkgever. Ook regelde de club dat hij niet naar Indië hoefde, maar zijn militaire dienst in Nederland mocht doorbrengen. Voetballers werden in die jaren niet financieel onafhankelijk, maar profiteerden wei degelijk van allerlei privileges. Jan van Roessel geboren in Tilburg op 7 april 1925 en overleden aldaar op 3 juni 2011

Interland Nederland – Zwitserland met 4e van links LONGA speler Jo van den Hoven in het Olympisch Stadion.

Jo van den Hoven haalde één Oranje cap in 1937. De Tilburgse voetbalinternational Jo van de Hoven speelde in de jaren dertig bij TSV LONGA. Zijn oranje carrière bleef beperkt tot 90 minuten in een interland op 7 maart 1937 thuis tegen Zwitserland. Deze vriendschappelijke wedstrijd werd door Nederland met 2-1 gewonnen in een ijskoud Olympisch Stadion voor 30 000 toeschouwers. Doelpunten van Bep Bakhuys en Manus Vrauwdeunt. Jo van den Hoven verdediger van origine is geboren: 30-10-1911 in Tilburg en overleden op 23-11-2001

LONGA groot in ledental

De TSV groeit met een slordige 1.100 leden uit tot de grootste voetbalvereniging van Zuid-Nederland. Het terrein van LONGA is lange tijd bekender onder de officieuze naam “terrein aan de spoorbrug”, vanwege de ligging pal aan het spoor en de brug over het achter het veld lopende Hoevens kanaal. In 1932 krijgt de club op het terrein de beschikking over een overdekte zittribune met bijna 500 plaatsen. Rondom het veld komen er betonnen staanplaatsen, zodat de totale capaciteit uitkomt op ruim 15.000.

Tweede Wereldoorlog. Vernielingen. Door de Duitsers opgeblazen spoorbrug over het Wilhelminakanaal nabij het LONGA-terrein. foto: oktober 1944

Het Tilburg van na de Tweede Wereldoorlog was een voetbalbolwerk. De clubs profiteerden van de vroege bevrijding van hun regio.  Terwijl de rest van Nederland probeerde te overleven tijdens de loodzware hongerwinter, werkten de Brabantse/Limburgse clubs voorzichtig aan hun herstel. In 1944 werd de zuidelijke titel veroverd door LONGA en mocht gaan strijden om het landskampioenschap. De Nederlandse competitie was opgesplitst in vijf regio’s, waarvan de kampioenen in een nacompetitie tegen elkaar speelden om het  landskampioenschap. Heerenveen was kampioen van regio Noord, Heracles van regio Oost, LONGA van Zuid, en De Volewijckers en VUC van respectievelijk West I en West II. LONGA eindigde na acht wedstrijden op een derde plek met negen punten en laat Heereveen en Heracles. Kampioen wordt de Volewijckers uit Amsterdam.

20 september 1947: Willem II-LONGA

Toen in het seizoen 1954/1955 in Nederland voor het eerst officieel betaald voetbal werd gespeeld kon LONGA niet meer uit eigen middelen aan de financiële eisen van de KNVB voldoen. Een vaste weldoener, de familie Struijken, komt daarop met geld over de brug en LONGO gaat over naar de Eerste Klasse van het (semi-)professionele voetbal. Dit was één van de vier hoogste klassen in Nederland, waarvan de vier kampioenen na afloop van de competitie tegen elkaar om het landskampioen streden. De Oost Tilburge club werd tiende van de vijftien deelnemers in de poule. Het was daarmee het kleinere broertje van stadsgenoot Willem II, dat in de 1e klasse B direct kampioen werd. In het daaropvolgende seizoen 1955-56 kwam LONGA uit in de 1e Klasse B het op één na hoogste niveau van Nederland en werd negende. De hoofdklasse zat daar nog boven.

In Olympisch Stadion Amsterdam werd op 14 mei 1955 de wedstrijd. BVC Amsterdam-LONGA 4-3 gespeeld. Cor Brom (BVC Amsterdam) kopt de bal door de handen van keeper Ton de Beer van LONGA in het doel en brengt de stand op 2-0.

Vanaf het seizoen 1956/1957 werd het betaald voetbal in Nederland heringedeeld in Eredivisie, twee 1e divisies en twee 2e divisies. Financieel was het in 1958 duidelijk dat het avontuur niet vol te houden is. Er wordt aangestuurd op een fusie met NOAD en/of Willem II, maar die fusie komt er nooit. LONGA werd in 1959 derde van de vijftien clubs in de competitie, zes punten achter kampioen RBC. Dat bleek de hoogste positie die de club ooit zou halen in haar bestaan als betaald voetbalclub. LONGA werd in de daaropvolgende jaren een middenmoter in de 2e Divisie. In de periode vanaf 1963 tot 1965 werden de Tilburgers steeds laatste. Daarop keerde LONGA in 1965 terug naar de amateurafdeling. Opvallend detail is dat TSV LONGA in haar historie nog nooit is gedegradeerd, zelfs niet toen ze terug ging naar de amateurs want dit was een vrijwillige keuze.

7 mei 1961: Spelmoment Oldenzaal – Longa 3-1. Peter Hoomans van vv Oldenzaal in duel met keeper Horsten van LONGA. Stopper Van Erp van Oldenzaal (5) kijkt gespannen toe. Langs de lijn Oldenzaaltrainer Wim de Bois.

De Brabantse textielstad Tilburg heeft een mooie historie plaats ingenomen in het betaald voetbal. De drie profclubs hadden een eigen aanhang waarvan Willem II de chique fabrikantenclub is, LONGA een middenstandsclub en NOAD als de typische arbeidersclub. Alleen Willem II heeft de betaald voetbaldans overleeft. Tot een fusie is het uiteindelijk in 2017 gekomen. TSV LONGA, NOAD en een derde partij RKTVV weten elkaar te vinden. Op het LONGA terrein aan de Spoordijk gaat de Fusie Club Tilburg spelen , oftewel FC Tilburg.