De Graafschap

De Achterhoek verrast met De Graafschap

Uit het niets zonder relatie met een amateurvereniging ontstaat begin jaren vijftig De Graafschap. We schrijven het jaar 1954. Naarmate de tijd vordert komt de geruchtenstroom, dat het voetballandschap in Nederland sterk zal veranderen, steeds duidelijker aan de oppervlakte.

De Graafschap selectie met links Trainer: Leendert IJssennagger

De Nederlandse Beroepsvoetbalbond (NBVB) slaagt er inderdaad in een profcompetitie tot stand te brengen welke in september van dat jaar gaat starten met deelname van tien clubs. Tot verrassing van velen in de Achterhoek bericht De Graafschapbode op 15 februari 1954 dat in Doetinchem een profclub is opgericht welke onder de naam Beroeps Voetbal Club de Graafschap aan de betaalde competitie gaat deelnemen. Dat de Achterhoekse voetballiefhebber kon gaan genieten van voetbal op niveau in eigen omgeving, was te danken aan enkele leden van de sociëteit Animato welke bijeen kwamen in hotel Rademaker in Doetinchem.

Competitie 1954/1955: Eerste Klasse B. De Graafschap selectie: Theo Albers, Anton Beumer, Dick Faber, Tinus Gerritsen, Wim Hendriks, Eddie Hendriks, Epi Jansen, Gerrit Jansen, Henk Jansen, Marten Jochemsen, Pauke Meijers, Hennie Jonker, Gerrit Kluin, Wim Marskamp, Chris Schonewille, Frans vd Veen, Jacques vd Veen, Charley vd Weerd, Henk Welgraven, Karel Weijand en Piet de Wilde. Trainer: Leendert IJssennagger.

Spelers werven, spelers ronselen. deel 1

Johan Roodbergen gaf de eerste aanzet en samen met Gerrit Heetveld en Ben Kamperman realiseerden zij wat menigeen niet voor mogelijk had gehouden. Met behulp van veehandelaar Bart Wentink, die zijn weiland ter beschikking stelde, en wegenbouwer Bernard Bruil verrees op de locatie aan de Vijverlaan een stadion, terwijl dankzij de inspanningen van manager Heetveld en zijn secondant van Beek tijdig een complete selectie werd geformeerd. De sfeer tussen de clubs in de regio werd vertroebeld door het ‘ronselen’. Met Gerrit en Epi Jansen, Karel Weijand, Gerrit Kluin, Eddie Hendriks, Dick Faber en Wim Hendriks maakten zeven spelers van Vitesse de overstap naar De Vijverberg. Tinus Gerritsen en Anton Beumer ( Dierense Boys), Marten Jochemsen en Wim Marskamp ( Be Quick),Henk Welgraven (Wageningen) alsmede Piet de Wilde en Henk Jansen (Doetinchem) completeerden de spelersgroep.

Van Hotel Vijverberg naar Stadion Vijverberg

De Graafschap – Fortuna ’54 opening sportpark De Vijverberg 1954

De Vijverberg wordt in 1954 gebouwd voor het dan net opgerichte De Graafschap, dat deel zou gaan nemen aan de competitie van de NBVB. Het veld, gelegen aan de Vijverlaan, wordt beschikbaar gesteld door een plaatselijke veehandelaar. De club heeft haast, want de competitie zou over enkele maanden beginnen. Binnen vijf maanden wordt het veld geëgaliseerd en worden er rondom houten tribunes geplaatst, die voor een klein bedrag zijn overgenomen van amateurclubs uit de omgeving. Daarnaast worden er enkele keten voor de kleedkamers en het bestuur gebouwd. Op 4 september 1954 zien 12.000 toeschouwers Anton Beumer het allereerste doelpunt maken in een oefenwedstrijd tegen Fortuna ’54 die uiteindelijk in 1-1 zou eindigen. De naam van het stadion is ontleend aan het gelijknamige hotel dat vroeger op de plek van het stadion stond.

Spelers werven spelers ronselen deel 2

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is Welgraven.jpg

In een later stadium werden Hennie Jonker (AGOVV) , Charley van de Weerd (Wageningen) en Pauke Meijers (NEC) aangetrokken. Laatstgenoemde was de enige speler waarvoor manager Heetveld een bedrag op tafel moest leggen. Hij betaalde vader Meijers 1000 gulden. Op een veldje bij een gymnastiekzaal aan de Doetinchemse Steinlaan werkte De Graafschap onder leiding van oefenmeester Leendert IJsennagger onder grote belangstelling haar eerste trainingen af.

Karel Weijand ex Vitesse

Achter gesloten deuren speelden de Achterhoekers op 7 augustus 1954 in stadion Veldwijk te Hengelo hun eerste oefenwedstrijd waarbij tegenstander Twente Profs met 8-3 van de mat werd geveegd. Na oefenduels tegen de profclubs Amsterdam (5-0 verlies) en Alkmaar (1-0 zege) kon de Achterhoek op 4 september 1954 voor het eerst kennis maken met hun De Graafschap. Voor een volle De Vijverberg eindigde de tweestrijd tegen Fortuna ’54 dat aantrad met de internationals Frans de Munck, Cor van der Hart en Jan Notermans in een remise (1-1). Anton Beumer opende met een afstandsschot de score en schrijft hiermee historie als speler die het allereerste doelpunt op De Vijverberg op zijn naam kreeg.

‘Wilde’ profcompetitie

Afbeeldingsresultaat voor nbvb logo voetbal

De KNVB en de NBVB kwamen er onderling niet uit en de gesprekken werden afgebroken. De NBVB koos voor een betaalde structuur en organiseerde in 1954 een eigen ‘wilde’ competitie. De KNVB was er heel snel bij om alle spelers en clubs die hier aan mee zouden doen besmet te verklaren. Dat betekende dat de spelers niet meer in aanmerking zouden komen voor ‘Oranje’. Aan deze competitie deden tien organisaties mee inclusief De Graafschap. Na het eerste uitduel tegen profclub Venlo gelijk te hebben gespeeld (1-1) wachtte de confrontatie met Rotterdam op De Vijverberg. Opnieuw stroomde het stadion vol en wederom wees het scorebord de eindstand 1-1 aan.

Lang niet iedereen bleek echter gecharmeerd van het feit er profvoetbal in Doetinchem werd gespeeld. Met name de besturen van Achterhoekse amateurclubs vreesden een aanzienlijke teruggang van hun bezoekersaantallen en hun vrees werd inderdaad bewaarheid. De derde wedstrijd, thuis tegen Twentse profs werd gewonnen. Voor het eerst trok De Graafschap aan het langste eind (3-2). Opmerkelijk mag nog de 3-0 zege op Fortuna ’54 genoemd worden dat op De Vijverberg haar enige nederlaag leed.

Conservatieve KNVB geeft eindelijk haar verzet op.

Aan de voetbaloorlog tussen KNVB en NBVB komt in november 1954 een definitief einde. De competities van beide bonden worden stopgezet. Op 28 november start onder de vlag van de KNVB de nieuwe competitie waarbij De Graafschap is ingedeeld in 1e klasse D. Een week eerder nam de gemeente Doetinchem een opmerkelijk initiatief. Alle gemeentelijke amateurclubs werden uitgenodigd om een samengaan met de N.V. De Graafschap te bespreken. De KNVB stelde als plicht dat elke profclub een amateur afdeling moet hebben.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is 1-1-frens-van-der-veen-als-speler-voor-het-nederlands-elftal-privecc81collectie.jpg

Om uiteenlopende redenen haakten de meeste clubs af. Uiteindelijk fuseerde De Graafschap met VV Oosseld. Jo Wijgman was voorzitter van VV Oosseld en wist zijn clubleden te overtuigen voor de fusie in te stemmen en werd secretaris van de N.V. Hij wordt ook wel Mister Graafschap genoemd. Pogingen om de Twentse Profs met De Graafschap te laten fuseren liepen op niets uit en vijf spelers van Twente Profs, waaronder international Frens van der Veen en de trainer de Duitser Heinz Huber maakten een overstap naar Doetinchem. Tussen 1938 en 1940 speelde Frens van der Veen als Heraclesspeler in totaal acht keer voor het Nederlands elftal waarbij hij één doelpunt maakte. Hij zat ook in de selectie voor het wereldkampioenschap voetbal in 1938.  De Graafschap hervatte de competitie met een thuisduel tegen VSV. Voor zevenduizend toeschouwers eindigde het matige duel in een bloedeloze 0-0.

Supporters konden de bomen in

Met een vierde plaats op de ranglijst konden ze toch terugkijken op een redelijk seizoen. In het vervolg van de jaren vijftig presteerden de Graafschap aanvankelijk redelijk tot goed.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-38.png

Enkele memorabele wedstrijden willen wij er uit lichten. Zoals op 7 november 1955 het thuisduel tegen SC Enschede met Abe Lenstra in haar gelederen. De best bezochte wedstrijd in de historie trok bijna 16.000 toeschouwers. Verschillende voetballiefhebbers klommen in de bomen achter de tribunes om de strijd te kunnen volgen. Scheidsrechter Aussum weigerde af te trappen omdat honderden bezoekers zich op het veld bevonden. Met een kwartier vertraging werd alsnog afgetrapt, waarna Abe Lenstra met twee doelpunten de streekderby besliste. Vol verwachting kijkt de Achterhoek uit naar de wedstrijd tegen de sterrenformatie van Feyenoord, die op 13 mei 1956 op de rol staat. Vol bewondering zien 12.000 toeschouwers hoe de Rotterdammers met schitterend spel De Graafschap aanvankelijk totaal onder de voet loopt (0-5), tot een kwartier voor het einde. Binnen vijf minuten werd de achterstand door enkele weergaloze acties van Pauke Meijers tot 3-5 teruggebracht. Feyenoord ontsnapte aan een gelijkspel, omdat de Graafschappers in de laatste vijf minuten de kansen niet wisten te benutten. Dezelfde Meijers vervulde een hoofdrol in de wedstrijd tegen de latere kampioen ADO. De tot dan ongeslagen lijstaanvoerder was naar Doetinchem gekomen en moest op 23-12-1956 haar eerste nederlaag incasseren.

1959 Esso serie De Graafschap. Boven: trainer J. Poulus, G. Kluin, F. Paule, G. Selderhuis, M. Jochemsen, E. Jansen, J. Bovenius, G. Olthuis. Onder: G. Bosveld, W.v d Schuur, K. Weijand, C. Smulders, M. Gerritsen, B. Sluiter.

Transfersom incasseren maar wat dan ?
Feyenoord was inmiddels voldoende overtuigd van de kwaliteiten van de technisch zeer onderlegde Meijers. De Rotterdammers legden hem aan het eind van het seizoen vast. De Graafschap mocht 35.000 gulden incasseren, destijds de hoogste transfersom voor een binnenlandse transfer. Tevens zegde Feyenoord toe een vriendschappelijk duel in Doetinchem te komen spelen. Naarmate de sterkhouders van het eerste uur verdwijnen, is de club genoodzaakt de selectie aan te vullen met amateurs uit de regio. Onder andere. Gerrit Bosveld (Doesburg), Ben Sluiter (VVG ’25) en Paul Vet (SDOUC) blijken gewaardeerde krachten. Toch valt niet te ontkennen dat het spelniveau terugloopt. Als op 19 juni 1960 in stadion Galgenwaard De Graafschap het beslissende duel tegen RCH verliest (1-2) is degradatie naar de tweede divisie een voldongen feit.

Op de Engelse tour

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is image-40.png

Het bestuur gaat bij de KNVB ten rade om een geschikte trainer voor het aanstaande seizoen te vinden. Na onderling overleg werd besloten de Engelsman Eric Norman Jones vast te leggen. Het werd geen succes. Integendeel. Het grootste deel van de selectie bestond uit Achterhoekers, waarvan de meesten eigenlijk niet met Jones konden communiceren. De prestaties bleven ver onder de verwachtingen. Daar kon het aantrekken van twee veelbelovende Engelse spelers Dave Kettle en Jimmy Watton weinig aan veranderen. Sterker, aan het eind van het seizoen 1960/1961 was De Graafschap veroordeeld tot het spelen van een halve degradatiecompetitie waaraan ook Oldenzaal en NEC deelnamen. De verliezer zou moeten terugkeren naar de amateurs. Dankzij een 2-0 zege op NEC bleef De Graafschap dat doemscenario bespaard.

Op sportpark Vijverberg in Doetinchem 1963 is de toegang voor deze dames gratis !

Met Evert Teunissen terug naar ‘de Hollandse school’.

Het Graafschap bestuur was er inmiddels in geslaagd een opvolger voor Jones aan te trekken in de persoon van Evert Teunissen. De komst van de geboren Arnhemmer bleek een schot in de roos. Als De Graafschap in de eerste thuiswedstrijd van het seizoen 1963/1964 de latere kampioen NEC met 4-0 van het veld veegt, reageert de uitverkochte Vijverberg dolenthousiast. Joop Hartjes (ex AGOVV) scoorde alle doelpunten. Samen met het grote talent Chris Hartjes vormt hij in de aanvalslinie een gevaarlijk duo. Terwijl een deel van de aanhang al droomt over promotie, blijkt later dat het elftal vooralsnog niet in staat is stabiel te presteren. Trainer Teunissen krijgt van het bestuur, met als voorzitter de Doetinchemse zakenman Harry Heilbron, alle tijd te werken aan een elftal dat de beoogde promotie kan realiseren. Als, dankzij een lening van 100.000,- gulden van de gemeente Doetinchem, voor het seizoen 1965/1966 acht nieuwe spelers kunnen worden aangetrokken wordt de doelstelling realiteit. Als tijdens de oefencampagne De Graafschap met de nieuwelingen Henk Overgoor Go Ahead).Fred Jaski (DWS), Henk van Brussel (Go Ahead), Ben Zweers (NEC) en Hennie Nieuwenhuis (SC Enschede) Feyenoord verslaat (1-0) is dit een goede indicatie waartoe dit elftal in staat is.

Gelderse rivaliteit in de ‘Derby van het Oosten.

De aartsrivaal van De Graafschap is Vitesse uit Arnhem. De wedstrijden tussen deze clubs wordt ook de Derby van het Oosten genoemd. Het duel kan gezien worden als een strijd tussen stad en platteland. Het is in de publieke beleving een botsing tussen het sierlijke en elegante voetbal van Vitesse en de strijdlust en passie van De Graafschap.

Daarnaast is het een botsing van de zelfbewuste uitstraling van de Gelderse hoofdstad tegen de Achterhoekse plattelandsmentaliteit. Uit de tenues van beide elftallen is dit ook min of meer af te leiden. De Graafschap speelt in het blauw en wit, de stadskleuren van Doetinchem. De Arnhemmers spelen sinds 1907 in het geel en zwart met als argument dat Vitesse zich bij de beste clubs van Gelderland mocht scharen en zij in de Gelderse hoofdstad gevestigd zijn, waardoor zij ook het recht zou hebben om de kleuren van Gelderland te mogen dragen. Als De Graafschap op 3 oktober 1965 de hoogste uitzege in de historie boekt tegen Tubantia (2-9), ontstaat een ware run op kaartjes voor de aanstaande topper tegen Vitesse. Onder leiding van Leo Horn eindigt de wedstrijd in een deceptie (0-2 nederlaag) waardoor de Arnhemmers zich kunnen opmaken voor het kampioenschap van de 2e divisie.

Dankzij een 2-0 zege op FC Hilversum wordt de tweede plek op de ranglijst veilig gesteld en daarmee tevens de eerste promotie in de historie. Het seizoen 1965/1966 werd afgesloten met de grootste thuiszege in de historie. Tegenstander Wageningen incasseerde een 9-0 nederlaag. De rentree in de 1e divisie bracht niet wat velen verwacht hadden en beperkte zich tot slechts één seizoen. Na een dienstverband van vijf jaar nam trainer Teunissen afscheid. Zijn opvolger Ad Zonderland kon gaan bouwen aan een nieuw succes waarvoor de basis door zijn voorganger al was gelegd. De Haarlemse oefenmeester transformeerde assistent-trainer Guus Hiddink tot veldspeler en vond daarmee de ontbrekende sleutel die leidde tot het kampioenschap van de 2e divisie in 1969.

Oerend hard van Normaal is ‘het lijflied’ voor/van de Superboeren en wordt na afloop gedraaid.

Als De Graafschap in 1971 het seizoen als rode lantaarndrager afsluit, profiteert de club van de grote sanering die de KNVB doorvoert. De 2e divisie wordt opgeheven. Clubs die de laatste vijf jaar het laagste toeschouwersgemiddelde scoorden, dienden het betaalde voetbal te verlaten. Dankzij haar trouwe aanhang met de Geuzennaam ‘Superboeren’ kan De Graafschap haar status als 1e divisie club behouden. Tegelijk beseft men in Doetinchem dat er een andere koers moet worden gevaren om een sportieve deceptie in de toekomst te voorkomen. Onder de bezielende leiding van voorzitter Walter Fackeldeij bloeit de club op.

Pauke met krijtlijn aan de kicksen

Pauke Meijers maakte zijn debuut als voetballer in 1950 bij de voetbalclub N.E.C.. Toen de club hem bij de invoering van het semi-profvoetbal in 1954 niet ging betalen omdat hij in militaire dienst zat, stapte hij over naar De Graafschap. Vol verwachting kijkt de Achterhoek uit naar de wedstrijd tegen de sterrenformatie van Feyenoord, die op 13 mei 1956 op de rol staat. Vol bewondering zien 12.000 toeschouwers hoe de Rotterdammers met schitterend spel De Graafschap aanvankelijk totaal onder de voet loopt (0-5), tot een kwartier voor het einde.

Binnen vijf minuten werd de achterstand door enkele weergaloze acties van Pauke Meijers tot 3-5 teruggebracht. Feyenoord ontsnapte aan een gelijkspel, omdat de Graafschappers in de laatste vijf minuten de kansen niet wisten te benutten. Dezelfde Meijers vervulde een hoofdrol in de wedstrijd tegen de latere kampioen ADO. De tot dan ongeslagen lijstaanvoerder was naar Doetinchem gekomen en moest op 23-12-1956 haar eerste nederlaag incasseren. Feyenoord was voldoende overtuigd van de kwaliteiten van de technisch zeer onderlegde Meijers. Toen Pauke Meijers in 1957 voor 35.000 guldenn van De Graafschap naar Feyenoord werd getransfereerd, was hij op dat moment de duurste aankoop in de historie van het Nederlandse voetbal. Dat Feyenoord jarenlang aan het begin van de competitie een vriendschappelijke wedstrijd op De Vijverberg in Doetinchem tegen De Graafschap speelde, was een gevolg van deze transfer. Hij sloot zijn loopbaan in het seizoen 1967/68 af- na diverse profclubs- bij AGOVV waarna hij nog bij amateurclub SV Leones speelde.

Noorwegen -Nederlands elftal 4-0 Boven: Piet van der Kuil, Joop Odenthal, Lieuwe Steiger, Jan Klaassen, Hans van der Hoek, Loek Biesbrouck, Frans Tebak. Onder: Tonny van Ede, Max van Beurden, Wim Bleijenberg, Pauke Meijers.

Pauke Meijers speelde op 27 september 1953 eenmaal in het Nederlands elftal in een vriendschappelijke wedstrijd in en tegen Noorwegen (4-0 nederlaag). De rechter middenvelder werd toen als linksbuiten opgesteld. Eerder kwam hij drie keer uit in het Nederlands Jeugdelftal en vier keer in het Militair Elftal. Ook speelde hij voor het Oostelijk elftal. De laatste jaren van zijn leven leed hij aan de ziekte van Alzheimer. Op 14 oktober 2013 is hij overleden op 79-jarige leeftijd.

Doetinchem met slechts 50 duizend inwoners

De Graafschap werd in de historie nog nooit landskampioen en won ook nog nooit de KNVB beker maar ze heeft wel een rijke geschiedenis in zowel de Eredivisie als de Eerste divisie. De Vijverberg is door zijn entourage, waarbij de superboeren boven op het veld zitten, voor vele ‘top’ clubs een moeilijk te nemen horde. Bij de herindeling van divisies in 1971 kwam De Graafschap in de Eerste divisie terecht. Het degradeerde vervolgens eenmaal naar de Tweede divisie om later weer terug te komen.