Be Quick 1887

Eén der vier oudste voetbalverenigingen van het land

Op 10 april 1887 werd Be Quick te Groningen opgericht door leerlingen van het Stedelijk Gymnasium. Eén van hen was Jhr. j. Hora Féith. In eerste instantie werd er cricket gespeeld maar rond de eeuw wisseling stapt men over op voetbal. In het begin zijn de Groningers nog niet erg bedreven in het spel maar door samenvoeging met Hercules en Hard Gaat Ie werd de club sterker. Ook wordt er de naam J.A.A. Menalda van Schouwenburg genoemd, ooit speler van Rapiditas uit Rotterdam, als inspirator. Hij zorgde er ook voor dat er doelpalen, latten en scheenbeschermers kwamen. In 1911 komt Kees Bekker, ex-international van het Haagse HBS, in Groningen studeren en voetballen. Ook bekende spelers, zoals Frits en Henk Visser en Puck de Waal van Haagse Quick, voegen zich bij Be Quick. Zij allen brengen de club op een hoger niveau en dankzij de oefenpartijen tegen Rapiditas en HBS wordt het spel beter.

The First Royal Naval Brigade

Ook het sparren, in 1914 met Engelse geïnterneerden, maakt de Groningers sterker. Deze matrozen waren gelegerd in de barakken op het exercitieterrein. Eén van deze Engelsen, de rugbyers Harry Waites wordt zelfs de eerste echte trainer van Be Quick. Waites heeft weliswaar niet heel veel verstand van voetbal, maar hij is wel heel goed in het mentaal coachen van zijn team.

Het regent kampioenschappen.

In 1915 wordt Be Quick dan ook kampioen van het Noorden en die titel weet de club vervolgens tien jaar te prolongeren, behoudens in 1925 toen LAC Frisia de titel wegplukte. De Groningers speelden op het exercitieveld achter de Van Mesdag gevangenis. De clubkleuren zijn : wit shirt, zwarte broek, zwarte kousen.

1916 Be Quick Noordelijk kampioen. Staand: Hans Tetzner (reserve), C. Mossinger, H. Everts, doelman Bessemer, P. Potjer, B. Oving en F. Visser. Zittend : Max Tetzner, W. Versteeg, Evert van Linge, Jaap Bulder en Evert Jan Bulder.

Be Quick speelde in de 1e klasse van Noord-Nederland en was dus jaar na jaar de sterkste. Vanuit het westen, inclusief de voetbalbond, was er geen belangstelling voor “de buitengebieden” zoals die wel werden genoemd, ook niet door de pers. Pas toen het Nederlandse voetbal werd opgesplitst in vier regio’s, waarvan de kampioenen een volledige competitie tegen elkaar speelden om het landskampioenschap, pas toen zagen de kenners dat kwaliteit niet regio gebonden was.

Limburgsch dagblad 7 juni 1920. De smadelijke nederlaag is de 7-1 in Rotterdam na een experiment van de Groninger backs die vlak bij elkaar voor het doel speelden. waardoor VOC met haar vleugelspelers een ongekende vrijheid genoten.

De kampioenen in 1920 zijn: In de noordelijke competitie Be Quick, in de oostelijke regio is het Go AheadMVV uit de Zuidelijke regio, en in de Westelijke regio is het VOC. In de laatste wedstrijd om de landstitel competitie speelde Be Quick tegen VOC . Voor een uitzinnig publiek van meer dan tienduizend toeschouwers, verslaat Be Quick de Rotterdammers met klinkende cijfers, 4-0.

1920 Landskampioen Be Quick. Boven:scheidsrechter, Harry Waites (trainer), Harry Rodermond, Deck de Ruiter Zijlker, Hans Tetzner, bestuurslid, bestuurslid, bestuurlid. Midden: Siebolt Sissingh, Evert van Linge, Herman Legger. Onder: Max Tetzner, Rieks de Haas, Jaap Bulder, Appie Groen, Evert Jan Bulder

In het kampioensjaar 1920 bereikte Be Quick als eerste vereniging in Nederland de grens van 100 doelpunten in de eerste klasse. Aan het eind van de noordelijke competitie had Be Quick 101 doelpunten gemaakt in 16 wedstrijden. Meer dan zes doelpunten gemiddeld per wedstrijd. Sportverslaggever A.J. Hindriks schrijft over de match: “Er werd van stonde af aan zo knap, zo doordacht en toch zo snel gespeeld, dat de talrijke westelijke voetbalgrootheden op de voorste rij van de tribune zich vol verbazing de ogen uitwreven om eensgezind en onomwonden te verklaren, dat dit het beste clubvoetbal was, dat ze in ons land hadden gezien “. Men schreef over de prachtige techniek die het spel van de Groningers zo bijzonder aantrekkelijk maakte.

Eindstand landskampioenschap 1920.

Evert van Linge: Voetbal international en Architect.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is 984dd218-18b9-11e3-9bef-6dbc06f89bc0.jpg

Evert van Linge werd geboren op 19 november 1895 te Veendam en de zoon van de aardappelmeelfabrikant van Linge & Co. Naast voetballer op was hij een architect, die geldt als een belangrijke Groninger vertegenwoordiger van de Amsterdamse School. Een van zijn eerste opdrachten was, het stadion van de Groninger voetbalclub Be Quick 1887, waar Evert van Linge zelf speler was. Van Linge liet zich  inspireren door de Marathon Tribune van het Olympisch Stadion. In 1921 koopt de club een terrein in Haren, het gaat Stadion Esserberg heten. Het stadion wordt vernoemd naar een weidegebied ten westen van het gehucht Essen, gelegen tussen Groningen en Haren. Het is de thuishaven van Be Quick. Het stadion ligt tegen de stad Groningen aan, slechts een honderd meter van de gemeentegrens. Van Linge begon met voetballen bij Veendam en speelde vanaf 1915 bij Be Quick, waar hij een succesvolle voorstopper, toentertijd spil geheten, en aanvoerder was. Hij debuteerde op 30 oktober 1915 tegen zijn oude vereniging Veendam. Met het eerste elftal werd hij van 1916 tot en met 1924 en in 1926 noordelijk kampioen en in 1920 landskampioen.

Afbeeldingsresultaat voor stadion esserberg

Ook won hij met zijn team viermaal de Groninger Dagbladbeker: in 1919, 1922, 1923 en 1925. Evert werd als eerste Groninger geselecteerd voor het Nederlands elftal.In de periode 1919-1926 speelde hij dertien interlands, waarin hij drie keer een doelpunt maakte. Hij nam tweemaal deel aan de Olympische Spelen. Tijdens die Spelen, die gehouden werden in Antwerpen, speelde Van Linge een centrale rol in een conflict tussen de spelers en de NVB, dat ontstond naar aanleiding van de armoedige wijze waarop het Nederlandse team gehuisvest was.  In 1920 won het Nederlandse elftal een bronzen medaille Evert en de ‘muiters’niet.   In 1924 werd Van Linge met het Nederlandse voetbalteam vierde op de Olympische Spelen in Parijs. Op 28 november 1926 speelde hij thuis tegen VV Leeuwarden zijn laatste wedstrijd voor Be Quick. In 1922 werd Van Linge lid van de Groninger Kunstkring “De Ploeg”.

De biografie over Van Linge uit 1993. Hij is één van de Groninger architecten die in die provincie de Amsterdamse School op de kaart hebben gezet.

De Olympische spelen van 1920

De ogen in Zeist gingen open na de landstitel van Be Quick. Op 24 augustus 1919 speelt het Nederlands elftal te Stockholm tegen Zweden met Evert van Linge als debutant. In die twintiger jaren zou uit de Groninger landskampioen, met uitzondering van doelman De Ruijter Zijlke, alle Be Quick spelers ooit voor Oranje uit komen. Voorafgaand aan de Olympische spelen van 1920 te Antwerpen werden er oefenwedstrijden gespeeld. Op 5 april speelde het Nederlands Elftal in Amsterdam tegen Denemarken.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is 1920_olympics_poster.jpg

De ontmoeting was bijzonder gezien de sterke tegenstander. In de media werd er al volop gesproken en gespeculeerd met de kern vraag ‘hoe goed is Oranje’. ‘De aanvraag naar entree bewijzen voor den wedstrijd Nederland-Denemarken overtreft iedere verwachting,’ kopte de Nieuwe Rotterdamsche Courant. ‘Er kan met zekerheid verklaard worden, dat er geen plaatsje onbezet zal zijn en vele duizenden teleurgesteld moeten worden.’De voetballiefhebbers waren bijzonder benieuwd hoe goed de tegenstander nog zou zijn, want voor de Eerste Wereldoorlog waren de Denen de beste voetballers van het Europese continent – dus Groot-Brittannië niet meegeteld. Door de gruwelen van de Eerste Wereldoorlog, en de lange tijd dat daardoor geen internationaal sportief verkeer mogelijk was geweest, stond ons voetballand er kwalitatief slecht voor. We hebben de filmbeelden uit het EYE museum.

1936 Jaap Bulder

Antwerpen smeulde nog na van de Eerste Wereldoorlog toen het in 1920 de Olympische Spelen organiseerde. De omstandigheden waren natuurlijk primitief. De voetballers bijvoorbeeld werden gehuisvest op het schip De Hollandia, dat volgens de courant ‘Het Vaderland’ verschrikkelijk was: ‘Een akelig, somber krot, waarin men geen gevangene opbergt.’ De sportofficials hadden ondertussen wel goede logeerruimte voor zichzelf geregeld, zodat de stemming onder de voetballers geïrriteerd was. ‘Zij wel een goed bed en wij niet’? Nederland stuurt een voetbalselectie met liefst vier spelers van Be Quick in de selectie: Evert van Linge, de broers Evert en Jaap Bulder en Herman Legger. Dat moest een fantastische ervaring worden voor het viertal maar de werkelijkheid viel tegen.

Nederland- Zweden 5-4 met beelden van de Zweedse omroep

Op de vooravond van de wedstrijd om het zilver in Antwerpen komt het Nederlands elftal in opstand. Na twee gewonnen wedstrijden tegen Luxemburg en Zweden opende de Nieuwe Rotterdamsche Courant met het bericht dat er ‘muiterij’ is binnen het oranje elftal.‘Er zijn helaas trieste dingen te melden. In een nabijgelegen hotel proberen sommige spelers de ellende te vergeten. Zowel aan de bar als op de dansvloer werd er champagne gedronken met dames gedanst, wier deugdopvatting van bedenkelijke breedte is.’ Het idee van een voetbalbestuurder om een bloemententoonstelling te bezoeken, werd afgeslagen. ‘Het is sabotage van de meest onvervalschte soort, baldadige ontwrichting van een goed bedoelde organisatie.’ zo schreef de journalist.

Het Nederlands Olympisch elftal aan een maaltijd waarbij een glimlach ver te zoeken is.

Alleen de krant ‘Het Vaderland verdedigde de spelers en vond dat de spelers slecht waren behandeld door de officials van de Nederlandse Voetbalbond: ‘Wat een ergerlijk gemis aan zorg, aan leiding, aan organisatie, wat een prutsboel, wat een geklungel, een schande voor het N. O. C., dat de logies heeft georganiseerd en voor den N. V. B., die er in heeft berust. Alles had van dag tot dag in de puntjes geregeld moeten zijn; dat is organisatie. En als men het zelf niet wil of kan regelen, moet een bekwaam organisator in den arm genomen worden.’ De Telegraaf gaf Leo Bosschart als aanvoerder en woordvoerder de schuld van alle ellende, als was hij een soort leider van een communistische revolutie. Hij werd nadien door de NVB ook niet meer voor het Nederland elftal opgeroepen. Voor straf worden vier spelers, waaronder Evert van Linge en Jaap Bulder, naar huis gestuurd. Maar de andere spelers verklaren zich solidair met hen, en niet spelen betekent gezichtsverlies voor Nederland. Daarom komt de NVB tot een compromis: het viertal mag blijven, maar niet spelen. Oranje verliest van Spanje (1-3) en krijgt een bronzen medaille. Hier een overzicht van de gespeelde wedstrijden tijdens de Olympische spelen 1920.

Be Quick kampioen van het ‘Noorden’ voor vele jaren.

Voor de kampioen van het Noorden, volgt er in het voorjaar van 1921 een nacompetitie nu tegen o.a Ajax. In die tijd werd er al wel gefilmd in zwart-wit en maar zonder geluid. Het Groninger Bioscoop Theater “Luxor”maakte op 17 april 1921 een reportage van de wedstrijd Be Quick – Ajax 1-0. Toch gaat uiteindelijk NAC met de landstitel aan de haal. International Jaap Bulder maakt het enige doelpunt van de wedstrijd. Na afloop bezoeken spelers en supporters Grand Hotel Frigge naast bioscoop Luxor in de Herestraat. Een voorlopig laatste kampioenschap van het Noorden behaalden de Groningers in het seizoen 1924/1925. In de nacompetitie om de landstitel werd er een vijfde plaats behaald en wordt er een lange periode van triomfen afgesloten.

1931 Be Quick

Een tijdperk van tien jaren volgt zonder sportieve hoogtepunten. Aan het eind van de jaren dertig begint Be Quick weer met een opmars. De regiotitels rijgen zich opnieuw aaneen zoals in 1936, 1937, 1938 en 1941 maar opnieuw blijkt het verzilveren in een landstitel een te grote stap.

Semi-profvoetbal in Stadion Esserberg

In 1954 stapt Be Quick over naar het betaald voetbal dit ondanks de tegengas binnen de verenigingen. De club start in één van de vier willekeurige eerste klassen. De club eindigt de competitie in het voorjaar 1955 op een laatste plaats. Het seizoen 1955/1956 laat zien dat de stap naar betaald voetbal voor Be Quick een hele grote stap is. Het idee dat na de mooie tijd, van amateur kampioenschappen, er toch zeker wel plaats in de subtop van het semiprof voetbal mogelijk is, blijkt een misvatting.

1960. Staand: Simon Zoetebier, Bas Paauwe, Janos Bedley, Jan Bolhuis, Rob Oosterhuis en Fré Mensinga. Knielend: Wim v Dalsem, “Klep”Kuipers, Dick Roelfsema, Johan de Wolf en Ab Hansems.

Be Quick komt, tot en met 1960 uit in de tweede divisie en was voor de 2e wereldoorlog de club in Groningen maar werd door Velocitas en GVAV overvleugeld in populariteit. In het seizoen 1959/1960 veert de vereniging op en verdiend het met de eerste plaats promotie naar de eerste divisie. Het kampioenschap in de 2e divisie is het hoogtepunt in het betaald voetbal voor Be Quick. Beter zou het ook niet meer worden maar een plek in de eerste divisie is natuurlijk waar iedereen bij de club op hoopte en ook verwachte. Het eerste jaar in de 1e divisie is zeer verdienstelijk met een plek net in de middenmoot.

Nieuwsblad van het Noorden 21 maart 1960

In het tweede seizoen in de eerste divisie, seizoen 1961/1962, wordt de rol van de KNVB bepalend. Na dit seizoen worden twee 1e divisies en één 2e divisie omgevormd tot één 1e divisie en twee 2e divisies. De nummers 8 t/m 17 degraderen naar de 2e divisie. Eén wedstrijd voor het einde speelt Be Quick thuis tegen Wageningen en beide zouden bij winst het 1e divisie schap nog kunnen behouden. Wageningen wint echter terecht met 2-3 en de directe concurrenten ook.

Ondanks een mooie negende plaats, met 2 punten meer dan het vorige jaar, zijn de KNVB regels echter duidelijk en onvermijdelijk. Be Quick degradeert naar de 2e divisie. In de laatste twee jaar in het semiprof milieu zakt de rood/gele formatie weg tot net boven de laatste plaats. Inmiddels is er binnen de club een meerderheid voor een terugkeer naar de amateurs. Wel worden in het voorjaar 1964 fusie besprekingen gehouden onder leiding van de KNVB tussen GVAV en Be Quick. Na weken van onzekerheid voor de club, spelers en haar supporters valt het doek en is het seizoen 1963/1964 de laatste prof-periode. Het betaald voetbal verliest in’ Good Old ‘ Be Quick een spraakmakende vereniging die als enige uit de Noordelijke Provincies lands kampioen wist te worden.

De laatste Be Quick international: Klaas Lugthart

Klaas Lugthart (1952).png

Op zondag 15 april 1923 werd er in Groningen een wedstrijd gespeeld in het kader van de nacompetitie Be Quick en Go Ahead. De unieke beelden, zonder geluid, komen uit de collectie van EYE (Amsterdam). De match eindigt in 1-1 en RCH wordt dat jaar landskampioen. Begin jaren 50 deed voor het eerst sinds de gouden generatie uit de jaren twintig weer een Be-Quicker mee in Oranje. Deze Klaas Lugthart middenvelder is geboren in Groningen stad op 18 april 1928 en was ook de ook de laatste Be Quick international. Op 19 oktober 1952 debuteerde Lugthart voor Nederland in een vriendschappelijke uitwedstrijd tegen België 2 – 1 verlies. Een maand later was Klaas opnieuw basisspeler, uit tegen Engeland 2-2. Hij kwam ook uit voor het ZwaluwenelftalNoordelijk elftal en Gronings elftal. Klaas Lughthart speelde 12 jaar voor Be Quick 1887 waarna hij stopte. Daarnaast was hij werkzaam als gymnastiekleraar. Hij deed aan meerdere sporten en was eenmaal nationaal jeugdkampioen schoonspringen en deed ook op niveau aan waterpolo en wedstrijdzwemmen. Klaas overleed op 9 februari 2015 te Borger.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is Affiche-Be-Quick-3.png

Hans Tetzner

Hans Tetzner 1936

Hans was een linksback van Be Quick die daarnaast ook bekend werd als chirurg. Zijn gewrichten kennis maakte hem een gerenommeerd kniespecialist die volop geconsulteerd wordt door sporters. Een meniscus blessure was/is een veel voorkomend euvel. Tetzner groeide op in Groningen als zoon van een bloemist. Als jongeling bracht hij de dag veelal voetballend door, samen met zijn broer Max. Hij meldde zich aan bij Forward en vertrok later naar Be Quick. In 1916 debuteerde hij als midvoor in het eerste elftal. Langzamerhand zakte hij twee linies naar de verdediging, hij zou zich definitief vestigen op de linksbackplaats. Met Tetzner als sterkhouder werd Be Quick in 1920 landskampioen. Voor meer dan 10.000 toeschouwers werd VOC uit Rotterdam met 4-0 verslagen. Bijna alle spelers van dat elftal werden hierna ook international. Tetzner speelde samen met spelers als Appie Groen, Rieks de Haas, Siebolt Sissingh, Jaap Bulder en zijn broer Max. Broer Max kon trouwens ook goed schaatsen want werd in 1919 en 1922 kampioen op de lange baan.


Nederland-Duitsland 0-1. Staand: vlnr Adriaan Koonings, Kees Pijl, Jan de Boer, Dick Sigmond, Ber Groosjohan, Jan de Natris, André le Fèvre, Evert van Linge en grensrechter. Onderste: Harry Dénis, Hans Tetzner en Peer Krom.  21 april 1924 .

Hans Tetzner zoals reeds genoemd, moest in 1925 stoppen met voetbal na een acute nierontsteking en werd fulltime orthopedisch chirurg in Amsterdam, specialisatie de ‘voetbalknie’. Duizenden sporters lieten zich door hem opereren, waaronder voetballers als Abe Lenstra, Rinus Michels en Wim Suurbier. Lange tijd was hij clubarts van Ajax en vertrouwenspersoon van o.a. sterspeler Johan Cruyff.

De gewezen linksback en achtvoudig Oranje-international staat ook bekend als de man die de in de jaren ’20 van de vorige eeuw de buitenspelval introduceerde in Nederland. De Engelsman Billy McCracken had dit foefje al eerder bedacht als speler van Newcastle United. Tetzner introduceerde het kunstje tijdens de wedstrijd Nederland – Duitsland in 1924. De Duitsers, trapten tot hilariteit van Tetzner en co. voortdurend in de val en stonden vele malen buitenspel. Niet iedereen kon trouwens om het nieuwe snufje lachen. Veel supporters en analytici vonden de buitenspelval een vorm van spelbederf en negatief spel.

Hans Tetzner overleed in 1987, het honderdste geboorte jaar van zijn vereniging. Hij was de laatst overgebleven speler van de lands kampioensploeg Be Quick. Hoewel hij zich in Amsterdam vestigde, bleef hij in zijn hart een Groninger en informeerde hij wekelijks naar de uitslagen van de club. Zijn laatste wens om het eeuwfeest van Be Quick in 1988 nog mee te mogen maken, kon helaas net niet in vervulling gaan.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is Essenberg-3-1024x625.png

Stadion Esserberg heeft een capaciteit van 12.000 toeschouwers. De Esserberg is inmiddels het oudste stadion in het noorden van Nederland waar voor de invoering van het betaald voetbal alle belangrijke wedstrijden van Groningse teams werden gespeeld. Het ligt aan het eindpunt van de Groningse trolleybus. Het Esserbergstadion is aangewezen als gemeentelijk monument.

Club lied -Be Quick For Ever Tekst: Jacob Koning. Will van Dijk. Oh, Be Quick aan jou wil ik me wijden, want jij bent mijn favoriet. ’t is mijn lust voor jou immer te strijden, want jij bent mijn sympathiek. O, Be Quick jij bent mij zoo dierbaar, voor hetgeen je mij hebt gebracht,  zingen wij spontaan ons Be Quick for ever, dat zij de leus voor elk geslacht.